Sách Việt ra thế giới – vì sao kệ sách Việt đầy sách Hàn, sách Nhật mà chiều ngược lại vẫn hiếm?

Sách Việt ra thế giới: bài toán không nằm ở chất lượng bản thảo

Người trong nghề nói gì

Nhân vật của bài phỏng vấn là bà Hoàng Thanh Vân — người đã gắn bó hơn 15 năm với ngành xuất bản, đặc biệt ở mảng bản quyền, từng giữ vị trí Giám đốc ANA Hà Nội (chi nhánh tại Việt Nam của đơn vị đại diện bản quyền quốc tế Andrew Nurnberg Associates). Bà là một trong số rất ít người Việt thường xuyên ngồi ở phía “bên kia bàn đàm phán” tại các hội chợ sách quốc tế như Frankfurt.

Nhận định của bà khá thẳng thắn: số thương vụ bán bản quyền sách Việt ra nước ngoài đến nay vẫn chủ yếu là nỗ lực đơn lẻ của một vài đơn vị, trong đó NXB Kim Đồng đi tiên phong nhờ hai lợi thế — nguồn bản thảo tác giả Việt được nuôi dưỡng nhiều năm qua giải thưởng và trại sáng tác, cùng việc duy trì gian hàng đều đặn tại Hội sách Frankfurt.

Vì sao sách Hàn, sách Nhật đi nhanh hơn

Câu trả lời nằm ở hạ tầng, không nằm ở tài năng. Bà Vân dẫn ví dụ rất cụ thể từ chính các nước châu Á: Hàn Quốc có Viện Dịch thuật Văn học Hàn Quốc (LTI Korea) và Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp Xuất bản (KPIPA) — tài trợ chi phí dịch, hỗ trợ in ấn, thậm chí đào tạo cả đội ngũ dịch giả. Nhật Bản có Japan Foundation với chương trình JLPP, không chỉ tài trợ dịch mà còn lập hẳn danh sách tác phẩm xuất sắc để giới thiệu ra thế giới. Trung Quốc có China Classics International và CCTSS. Gần đây nhất, Thái Lan cũng khởi động chiến lược “quyền lực mềm” qua văn học, chọn 15 tác giả tiêu biểu đầu tiên để dịch và quảng bá.

Điểm chung: nhà nước gánh phần rủi ro tài chính, để nhà xuất bản quốc tế yên tâm đầu tư vào một ngôn ngữ lạ. Khi tiềm năng thương mại đã rõ, họ tự mua bản quyền mà không cần quỹ hỗ trợ nữa — đó chính là điều đang diễn ra với sách Hàn và sách Nhật hôm nay.

Thứ Việt Nam còn thiếu

Mảnh ghép lớn nhất là mạng lưới agency chuyên nghiệp. Ở các nền xuất bản phát triển, NXB lớn không tự đọc hết bản thảo mà dựa vào hệ thống đại diện bản quyền — mỗi agency hiểu gu đọc của một thị trường và có quan hệ đủ rộng để đưa đúng tác phẩm tới đúng nhà xuất bản. Việt Nam hiện gần như chưa có lớp trung gian này, nên nhiều thương vụ vẫn đến từ quan hệ cá nhân hoặc hoạt động giao lưu văn hóa.

Bà Vân cũng thẳng thắn nêu một lý do thực tế khác: chúng ta chưa có tác phẩm đoạt các giải thưởng lớn như Nobel Văn học hay Pulitzer, và chưa nhiều tác phẩm thể hiện được nét độc đáo riêng biệt so với phần còn lại của thế giới.

Lời khuyên: chọn ít, đánh sâu

Khuyến nghị của bà gói gọn trong ba ý. Thứ nhất, hãy chọn ra một số rất ít tác phẩm nổi bật nhất và tập trung bán những cuốn đó, thay vì dàn trải. Thành công ban đầu sẽ là bàn đạp cho các cuốn tiếp theo. Thứ hai, tìm đến agency quốc tế chuyên nghiệp để tối ưu công sức. Thứ ba — và có lẽ khó nhất — là kiên trì, bởi đây không phải việc thành công trong một sớm một chiều.

Về dòng sách sẽ là “mũi nhọn” trong vài năm tới, bà dự báo văn học vẫn dẫn đầu, do đây là mảng dễ tiếp cận độc giả quốc tế nhất. Các NXB nước ngoài đang quan tâm tới ba nhóm: tác phẩm văn học của tác giả nữ đương đại có tính nghệ thuật cao; dòng fantasy – romantasy khai thác truyền thuyết và huyền thoại bản địa; và đề tài lịch sử – chiến tranh nhìn từ góc nhìn người Việt.

Ai nên quan tâm

Người làm sách và tác giả Việt đang ấp ủ giấc mơ vươn ra quốc tế sẽ tìm thấy ở đây một bản đồ khá rõ ràng. Nhưng bài viết cũng đáng đọc với bất kỳ ai yêu sách: nó giải thích vì sao kệ sách của chúng ta lại được định hình như hiện tại — và vì sao mỗi cuốn sách Việt được dịch ra tiếng nước ngoài đều xứng đáng được ăn mừng.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Nếu bạn muốn bắt đầu từ chính tác phẩm Việt có sức sống bền bỉ nhất qua hai thế kỷ:

• Truyện Kiều (Nguyễn Du) – Bìa Cứng, NXB Kim Đồng — 199.999₫. Ấn bản kỷ niệm 260 năm ngày sinh Đại thi hào, do họa sĩ Nguyễn Công Hoan minh họa.
• The Song Of Kieu: A New Lament (Penguin Classics) — 349.000₫. Chính là Truyện Kiều trong tủ sách kinh điển Penguin — một minh chứng sống động cho việc sách Việt ra thế giới là điều hoàn toàn khả thi.
• Tủ sách Sách Việt đoạt giải và Tủ sách Ngoại văn — hai kệ sách cho thấy dòng chảy hai chiều của văn chương.
• Muốn hiểu vì sao dòng sách Hàn đi nhanh đến vậy, có thể bắt đầu với Cửa Hàng Tiện Lợi Bất Tiện (Tái bản 2024) — 127.000₫.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Thông tin sách

Truyện Kiều (Tác giả: Nguyễn Du) – Bìa Cứng – KĐ

• Tác giả: Nguyễn Du
• Minh họa: Nguyễn Công Hoan
• Nhà xuất bản: Nhà Xuất Bản Kim Đồng
• Năm xuất bản: 2025
• Số trang: 152
• Khổ sách: 20 x 32 cm
• Hình thức: Bìa cứng phủ nhũ
• Giá bìa: 235.000₫ (giá bán tại Sách Bán Chạy: 199.999₫)
• Mã sản phẩm: 9786042393508

Có những cuốn sách phải mất hơn hai thế kỷ mới đi hết chặng đường từ một làng quê Việt tới kệ sách Penguin ở London. Sách Bán Chạy tin rằng câu chuyện ấy chưa kết thúc — nó chỉ đang chờ thêm những người đủ kiên nhẫn để viết tiếp.

Nguồn tin: Tri Thức - Znews, “Đâu là ‘mũi nhọn’ khi tác phẩm Việt tiến ra thế giới?”, tác giả Phan Chi, đăng 05:45 ngày 27/8/2026 — https://znews.vn/dau-la-mui-nhon-khi-tac-pham-viet-tien-ra-the-gioi-post1676900.html