Tiểu thuyết viết tay – nhà nghiên cứu Na Uy viết tay cả cuốn sách để níu lại thế giới

Tiểu thuyết viết tay của một nhà nghiên cứu: khi bút và giấy trở thành cách níu lại thực tại

Fabian Heffermehl là ai: tiến sĩ văn học Nga, họa sĩ đồ họa, đồng chủ nhiệm một dự án nghiên cứu châu Âu

Trước khi kể chuyện, cần biết người kể là ai. Theo trang tiểu sử học thuật của Đại học Oslo, Fabian Heffermehl là nhà nghiên cứu tại Viện Văn học, Khu vực học và Ngôn ngữ châu Âu (ILOS) thuộc Đại học Oslo, chuyên về văn học và nghệ thuật Nga. Trang giới thiệu tác giả của một công ty đại diện bản quyền văn học quốc tế gọi ông bằng hai danh xưng đi liền nhau: họa sĩ đồ họa và nhà nghiên cứu văn học Nga — nghĩa là ông vẽ được, không chỉ viết được.

Học vị, kèm năm. Ông nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Uppsala (Thụy Điển) năm 2015, sau khi học thạc sĩ tại Đại học Humboldt Berlin (Đức).

Hướng nghiên cứu. Vẫn theo trang của Đại học Oslo: chủ nghĩa hiện đại Nga, nghiên cứu tranh thánh (icon), lý thuyết về thân thể, nghiên cứu ký ức và văn học Gulag. Dự án chính của ông theo dấu một chuyển dịch trong chủ nghĩa hiện đại Nga — từ mối quan hệ giữa hình ảnh và con mắt sang làn da — và khảo sát những chiến lược xúc giác trong ký ức về thời kỳ khủng bố Stalin. Nói cách khác: nhiều năm trước khi đổ bệnh, ông đã dành cả sự nghiệp để nghiên cứu về sự đụng chạm.

Vị trí hiện tại và nguồn tài trợ. Ông đồng chủ nhiệm một dự án nghiên cứu quốc tế giữa Đại học Oslo và Đại học Humboldt Berlin về dấu in và xúc giác như những kỹ thuật văn hóa trong chủ nghĩa hiện đại Nga, do Hội đồng Nghiên cứu Na Uy và chương trình Marie Skłodowska-Curie Actions của Liên minh châu Âu tài trợ.

Công bố học thuật. Trang trường liệt kê các bài của ông trên những tạp chí có phản biện: Zeitschrift für Kunstgeschichte (2019), Slavic and East European Journal (2018), Journal of Icon Studies (2016) — về lý thuyết nghệ thuật Nga, tranh thánh, văn học Gulag và hiện tượng học. Ông cũng từng có thời gian làm việc ở Armenia và Azerbaijan.

Chuyện gì đã xảy ra: một cơn choáng trên đường trượt tuyết, rồi một chuyến đi Moskva

Khởi điểm là một ngày bình thường. Theo thông cáo chính thức của nhà xuất bản Na Uy phát hành cuốn sách, trong một chuyến trượt tuyết ở Krokskogen, Heffermehl bỗng thấy choáng và tê ở các ngón chân.

Nửa năm sau, cái tên của nó xuất hiện. Tại Berlin, các bác sĩ chẩn đoán ông mắc một bệnh thần kinh nặng.

Rồi ông đi. Ông sang Moskva để ghép tế bào gốc — một ca nhiều rủi ro, thời điểm đó chưa thực hiện được ở Na Uy, và ông phải tự bỏ ra một khoản tiền lớn. Ông ở lại Nga trong giai đoạn nước này mở cuộc xâm lược toàn diện Ukraine.

Và trong lúc đó, ông viết — bằng tay. Không gõ máy. Ông viết tay toàn bộ bản thảo và tự vẽ tranh minh họa, trong đó có cả bìa sách.

Hậu quả: mất thị lực từng vùng, mất cảm giác thuộc về thế giới — và mất luôn cách làm việc cũ

Nói thẳng cái mất trước. Chính ông kể lại những gì cơ thể mình mất: các điểm mù trên dây thần kinh thị giác, những cơn choáng, và cảm giác lạnh thường trực ở một số phần cơ thể.

Cái mất lớn nhất không nằm ở chân tay. Ông mô tả nó bằng một câu rất gọn: “Với những điểm mù trên dây thần kinh thị giác, những cơn choáng và cái lạnh thường trực ở một số phần cơ thể, tôi cảm thấy mình đang mất liên lạc với thực tại.” Người làm nghề đọc và nhìn — một nhà nghiên cứu tranh thánh, một họa sĩ đồ họa — mất dần đúng cái công cụ nghề nghiệp của mình.

Cái mất thứ ba là tài chính và sự an toàn. Ca ghép không có ở Na Uy, nên ông phải tự chi trả và tự sang một đất nước đang có chiến tranh để làm nó.

Cái mất thứ tư là các mối quan hệ. Theo giới thiệu của nhà xuất bản, cuốn tiểu thuyết kể về một người đàn ông trẻ cố giữ liên lạc với thế giới khi thị lực, thân thể và các quan hệ của anh đều rời rạc dần.

Nhưng có một thứ được, và nó không nhỏ. Chính vì phải tìm lại cảm giác thân thể, ông bỏ bàn phím và quay về bút giấy — và cách làm đó trở thành hình thức của cuốn sách. Một tiểu thuyết in nguyên chữ viết tay là thứ gần như không còn ai làm; nhà phê bình Øyvind Holen trên báo kinh tế Na Uy DN gọi đây là “một trong những ấn bản đặc biệt nhất năm nay”.

Bài học Fabian Heffermehl rút ra

Bài học thứ nhất, nói bằng chính lời ông: “Vẽ và viết đã trả lại cho tôi cảm giác mình là một phần của thế giới này.”

Bài học thứ hai, cụ thể hơn — và đây là chỗ đáng mang đi nhất. Ông giải thích tại sao phải là bút giấy chứ không phải máy tính: “Đó là sự tiếp xúc vật lý của bút và giấy, những vật có thể cầm được, nhắc tôi rằng thân thể tôi cũng là vật chất. Vì thế tôi viết tay toàn bộ cuốn sách này.”

Rút thành một câu người đọc mang đi được: khi đầu óc mất phương hướng, hãy đưa việc về cho hai bàn tay — cái chạm được vào giấy kéo ta trở lại thế giới.

Bài học thứ ba, về chính nghề viết. Giữa lúc ngành sách toàn cầu tranh luận về chữ do máy sinh ra, ông chọn một câu rất ngắn làm lập trường: “Tôi tin vào sự giao tiếp giữa người với người.” Và ông nói về bản thảo viết tay như một cách ký tên: “Tôi muốn chứng tỏ rằng đây là cuốn sách của tôi: khắc ra từ cuộc đời tôi.”

Cuốn sách ấy giúp người đọc điều gì

Theo đúng phần giới thiệu trên trang chính thức của nhà xuất bản, Tegn aldri øyne (tạm hiểu: Đừng bao giờ vẽ mắt) mở ra bằng cơn choáng trên đường trượt tuyết ở Krokskogen, đi qua chẩn đoán ở Berlin, rồi tới ca ghép tế bào gốc nhiều rủi ro ở Moskva — đúng vào lúc châu Âu đối diện cuộc chiến tranh xâm lược và chinh phục toàn diện đầu tiên kể từ Thế chiến thứ hai. Nhà xuất bản mô tả cuốn sách là một tiểu thuyết về sự sống sót giữa mất mát thể chất và tinh thần, và về việc tìm ra ý nghĩa mới qua sáng tạo nghệ thuật và sự biểu đạt bằng tay.

Nó còn cho người đọc một thứ ít gặp. Theo thông cáo của nhà xuất bản, cuốn sách cho thấy Moskva từ bên trong — những cuộc gặp với tài xế taxi, điều dưỡng, bác sĩ và người Nga bình thường, thứ rất ít xuất hiện trong văn chương Na Uy.

Vậy cuốn này viết cho ai? Cho người đang đi qua một giai đoạn mà thân thể hoặc hoàn cảnh không còn nghe lời mình, và vẫn muốn tìm một việc để làm mỗi ngày nhằm giữ mình ở lại. Nhà phê bình Nina Kraft trên tạp chí Samtiden viết: “Tôi đọc và đọc, tim thắt lại, nghĩ rằng tác giả mới này phải viết nữa.”

Lưu ý biên tập: Tegn aldri øyne* (tên tiếng Anh dùng cho giao dịch bản quyền: Complex Premonitions) hiện chưa có bản tiếng Việt và chưa có trên sachbanchay.com. Sách Bán Chạy giữ nguyên tên gốc in nghiêng, không đặt tên Việt, và đã ghi nhận đề xuất nhập tựa này khi có bản quyền tiếng Việt.*

Ai nên quan tâm tới tin này

• Người đang chữa bệnh dài ngày, và người chăm bệnh: câu chuyện này không hứa khỏi bệnh — nó chỉ ra một việc làm bằng tay có thể giữ người ta lại với thực tại.
• Người viết, người vẽ, người làm nội dung: một bản thảo viết tay giữa thời chữ máy là một lập trường nghề, không phải một chiêu marketing.
• Người đọc văn học Nga và văn học Bắc Âu: tác giả là nhà nghiên cứu văn học Nga và văn học Gulag; cuốn sách là một cây cầu bất ngờ giữa hai nền văn học ấy.
• Phụ huynh, giáo viên: một luận điểm rất dùng được — tập viết tay, tập vẽ không chỉ là kỹ năng, mà là cách neo đứa trẻ vào cảm giác thân thể và sự tập trung.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Hai cuốn dưới đây nối thẳng vào các bài học ở trên, đều đã kiểm tra còn hàng tại Sách Bán Chạy:

• Ghi Chép Từ Nhà Chết — Fyodor Dostoevsky — 225.000₫ (giá bìa 250.000₫), dịch giả Lê Đức Mẫn, NXB Hà Nội (Nhã Nam), 314 trang, bìa cứng 17×25cm, mã SP 8935235248793. Nối với bài học thứ hai và thứ ba: đây đúng là địa hạt Heffermehl nghiên cứu — văn học Nga và văn học nhà tù. Dostoevsky quan sát tù nhân ở trại khổ sai Siberia “với sự kiên nhẫn và tò mò hiếm có”, rồi viết để giữ lấy câu hỏi về tự do, trách nhiệm và phẩm giá con người. Hai người cách nhau hơn một thế kỷ, cùng một cách sống sót: ghi lại.
• Khi Mọi Điều Không Như Ý — Hae Min (Tái Bản 2026) — 135.000₫ (giá bìa 145.000₫), NXB Thế Giới (Nhã Nam), 240 trang, bìa mềm 14×20,5cm, mã SP 8935235249028. Nối với bài học thứ nhất: cuốn này đi đúng vào những khoảnh khắc mất mát và thất vọng, và dẫn người đọc tới chỗ nhận ra đó có thể là cơ hội hiếm có để hiểu lại chính mình — bằng cách chậm lại, quan sát trạng thái cảm xúc của mình và lắng nghe suy nghĩ của mình.
• Muốn đọc thêm văn học kinh điển và văn học chữa lành, xem tủ Sách Bán Chạy và tủ Sách Mới Nổi Bật.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Thông tin sách (tác phẩm được nhắc trong tin)

• Tên gốc: Tegn aldri øyne (tiếng Na Uy) — tên tiếng Anh dùng cho bản quyền: Complex Premonitions
• Tác giả: Fabian Heffermehl (nhà nghiên cứu văn học Nga, Đại học Oslo; họa sĩ đồ họa)
• Nhà xuất bản (bản gốc): Bonnier Norsk Forlag AS (Na Uy)
• Ngày phát hành: 25/09/2026
• Hình thức: bìa cứng, in nguyên chữ viết tay của tác giả kèm tranh tác giả tự vẽ
• ISBN: 9788234729096
• Giá bán tại Na Uy: 429 NOK
• Đại diện bản quyền: Ylva Monsen (Andrew Nurnberg Associates)
• Bản tiếng Việt: chưa có (đề xuất nhập)
• Dịch giả tiếng Việt / số trang / khổ / giá bìa bản Việt: chưa có thông tin

Thời nào người ta cũng đi tìm công cụ nhanh hơn để viết. Vậy mà có một người, khi cơ thể bắt đầu rời xa mình, lại chọn thứ chậm nhất: một cây bút, một tờ giấy, và chính chữ viết của mình. Ở Sách Bán Chạy, chúng tôi tin rằng những trang được viết chậm như thế thường là những trang ở lại lâu nhất.

Nguồn: “Around the Book World: Monday, October 5th, 2026”, Publishing Perspectives, 05/10/2026 — https://publishingperspectives.com/2026/10/around-the-book-world-monday-october-5th-2026/ ; Leif Gjerstad, “Skrev boka for hånd”, BOK365.no (Na Uy), 21/09/2026 — https://bok365.no/artikkel/skrev-boka-for-hand/ ; thông cáo báo chí của Bonnier Norsk Forlag, “Reiste til Russland for å redde kroppen. Skrev og tegnet for å holde fast i verden”, NTB Kommunikasjon, 25/09/2026 ; trang sách chính thức của nhà xuất bản — https://bonnierforlag.no/products/tegn-aldri-oyne ; trang tiểu sử học thuật của tác giả tại Đại học Oslo (ILOS) — https://www.hf.uio.no/ilos/english/people/aca/fredrifh/ ; trang giới thiệu tác giả của Andrew Nurnberg Associates — https://www.andrewnurnberg.com/authors/fabian-heffermehl/

Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn