Sách tranh thiếu nhi Trung Quốc sang thế giới Ả Rập – chuyện ông thú y và đàn thú đến thăm

Sách tranh thiếu nhi đi xuyên biên giới: khi lòng tốt không cần phiên dịch

Xue Tao là ai — nhà văn thiếu nhi Liêu Ninh với bốn giải thưởng lớn

Trước khi nói về cuốn sách, hãy nói về người viết ra nó. Xue Tao sinh năm 1971 tại huyện Xương Đồ, tỉnh Liêu Ninh — vùng Đông Bắc Trung Quốc, nơi mùa đông dài và những ngôi làng nằm rải rác giữa đồng. Ông học khoa Trung văn Trường Sư phạm Thẩm Dương, rồi gắn gần như cả đời viết với một đối tượng độc giả duy nhất: trẻ con.

Thành tích của ông không hề nhỏ. Ông hai lần nhận Giải Văn học Thiếu nhi Xuất sắc Toàn quốc — lần thứ năm (giai đoạn 1998–2000) cho The Girl Who Flew with Dandelions, và lần thứ tám (giai đoạn 2007–2009) cho Fighting Monsters on the Hills. Năm 2007 ông đoạt Giải Văn học Thiếu nhi Băng Tâm với Little Pig’s Poetic Winter. Năm 2014, Little City mang về cho ông Giải Văn học Thiếu nhi Trần Bá Xuy — một trong những giải uy tín nhất của văn học thiếu nhi Trung Quốc. Năm 2010 ông được xếp vào nhóm “Mười cây bút vàng” của văn học thiếu nhi nước này, và đến năm 2017 thì giữ chức Phó Chủ tịch Hội Nhà văn tỉnh Liêu Ninh khóa 10.

Và sách của ông đã quen đường ra thế giới từ lâu. Theo trang giới thiệu của Trung tâm Truyền thông Quốc tế Liêu Ninh (5/12/2023), tác phẩm của Xue Tao đã được dịch ra hơn mười thứ tiếng, trong đó có tiếng Anh, Pháp, Hàn, Ả Rập và Ba Tư. Cũng năm 2023, bản tiếng Ba Tư của Little City đoạt Giải Rùa Bay do Tổ chức Nghiên cứu Văn học Thiếu nhi Iran bình chọn. Một nhà văn viết về làng quê Đông Bắc Trung Quốc, lại được trẻ em Iran đọc và trao giải — đó là chi tiết đáng để nhớ khi bước sang phần tiếp theo.

Chuyện gì đã xảy ra ở Frankfurt ngày 7/10/2026

Ngày 7/10/2026 là ngày đầu tiên của Hội chợ sách Frankfurt lần thứ 78. Theo Publishing Perspectives, ngay trong ngày khai mạc ấy, Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông (Shandong Education Press) ký liền hai thỏa thuận đi ngược chiều nhau — một bán ra, một mua vào.

Thỏa thuận bán ra là bản quyền tiếng Ả Rập của cuốn sách tranh Visit the Doctor. Bên mua là Digital Future Publishing House, một nhà xuất bản của Liban. Người đặt bút ký là ông Bai Hankun, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông, và ông Mohammed Khatib, Giám đốc điều hành của Digital Future.

Nội dung cuốn sách giản dị đến mức gần như không có cốt truyện. Một ông bác sĩ thú y già sống ở vùng quê Trung Quốc, cả đời cứu chữa cho các con vật quanh mình. Rồi đến lượt ông ngã bệnh. Và những con vật ông từng chữa lành lần lượt kéo đến thăm ông. Phần tranh do họa sĩ người Slovakia Robislav Pallo thực hiện — nghĩa là ngay từ khi ra đời, cuốn sách đã là một cuộc gặp của hai nền văn hóa.

Thỏa thuận mua vào diễn ra cùng ngày, theo chiều ngược lại. Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông mua bản quyền tiếng Trung giản thể bộ năm cuốn The Great Adventure từ Little Urban, một nhà xuất bản Pháp. Đây là bộ sách tranh khám phá bằng thị giác, tranh chi tiết, dày đặc chi tiết để trẻ con soi từng trang. Ông Bai Hankun đã trao đổi với ông François Hercuet, Tổng biên tập của Little Urban, để đi đến thỏa thuận này.

Hậu quả: từ một làng quê Đông Bắc tới Beirut và 580 thư viện trường học UAE

Hậu quả thứ nhất rất cụ thể: trẻ em nói tiếng Ả Rập sắp đọc được câu chuyện về ông thú y già. Một câu chuyện sinh ra từ đời sống nông thôn Trung Quốc, kể bằng tiếng Trung, vẽ bởi một họa sĩ Slovakia, nay sẽ được in bằng thứ tiếng của vùng Trung Đông và Bắc Phi. Không có bản dịch này, câu chuyện ấy dừng lại trong biên giới một ngôn ngữ.

Hậu quả thứ hai là một đường đi đã được mở sẵn từ trước. Publishing Perspectives cho biết Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông trước đó đã có loạt sách tranh được in bản tiếng Ả Rập: The Story of Two Tails, Don’t Underestimate the Caterpillar, What Can an Ant Do? và The Hunter, the Girl and the Flower. Riêng The Story of Two Tails nhận tài trợ từ Dự án Sách Con đường Tơ lụa của Trung Quốc và từ Chính phủ Ả Rập Xê Út. Còn bộ truyện cổ tích năm tập của nhà văn Liang Xiaosheng thì được chọn vào chương trình mua sắm của 580 thư viện trường học tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Năm trăm tám mươi thư viện — đó không còn là một thương vụ bản quyền, đó là một thế hệ bạn đọc.

Hậu quả thứ ba là chiều ngược lại, và nó quan trọng không kém. Cùng ngày hôm đó, trẻ em Trung Quốc được mở thêm một cánh cửa sang sách tranh Pháp. Một nhà xuất bản bán đi và mua về trong cùng hai mươi tư giờ — nghĩa là họ không coi việc đưa sách ra nước ngoài là chuyện một chiều, mà là một cuộc trao đổi.

Bài học: câu chuyện càng gắn với một mảnh đất cụ thể, càng đi được xa

Bài học thứ nhất: đừng làm nhạt câu chuyện của mình để mong nó dễ bán. Visit the Doctor không cố gắng trở thành một cuốn sách “quốc tế”. Nó rất Trung Quốc, rất nông thôn, rất Đông Bắc. Và chính vì cụ thể như vậy nên nó chân thật, nên một nhà xuất bản ở Beirut mới muốn mua.

Bài học thứ hai: lòng tốt là thứ ngôn ngữ không cần phiên dịch. Một người cả đời chữa lành cho kẻ khác, đến lúc yếu đi thì được chính những kẻ ấy quay lại bên giường bệnh. Đứa trẻ ở Thẩm Dương hiểu điều đó. Đứa trẻ ở Beirut cũng hiểu điều đó. Không cần chú thích văn hóa nào cả.

Bài học thứ ba, dành cho người lớn: muốn con mình đọc rộng thì phải mua sách rộng. Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông không chỉ bán, họ còn mua. Tủ sách của một đứa trẻ cũng nên như vậy — có truyện quê mình, và có truyện của những xứ sở khác.

Cuốn sách Visit the Doctor giúp độc giả điều gì

Theo đúng những gì nguồn tin mô tả, đây là một cuốn sách tranh (picture book) dành cho trẻ nhỏ. Nó không dạy bài học bằng lời giảng, mà kể một chuỗi hình ảnh: người chữa bệnh cho muông thú, rồi muông thú đến thăm người. Trẻ con đọc nó để học một điều rất khó dạy bằng lời — rằng những việc tử tế mình làm hôm nay sẽ quay trở lại, dù rất lâu sau, và theo một cách mình không đoán trước được.

Lưu ý biên tập: Visit the Doctor, The Great Adventure, Little City và các tác phẩm khác của Xue Tao hiện chưa có bản tiếng Việt và chưa có trên sachbanchay.com. Sách Bán Chạy giữ nguyên tên gốc in nghiêng, không tự đặt tên Việt và không gắn link mua. Đây là những đầu sách đáng cân nhắc nhập về.

Ai nên quan tâm tới câu chuyện này

Cha mẹ đang chọn sách cho con dưới sáu tuổi — vì đây là lời nhắc rằng sách tranh mỏng vài chục trang vẫn có thể đặt vào lòng trẻ một ý niệm sống được cả đời. Người làm xuất bản và làm bản quyền — vì mô hình “bán một, mua một trong cùng một ngày” của Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông là một cách nghĩ đáng học. Và những người đang viết — vì câu chuyện này chứng minh rằng viết về đúng cái làng của mình không làm hẹp độc giả, mà ngược lại.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Nối với bài học thứ hai — lòng tốt là thứ không cần phiên dịch, và sách tranh là nơi trẻ nhỏ gặp bài học ấy sớm nhất:

• Ehon Châu Âu: Chuyến Phiêu Lưu Kì Diệu Của Bé Cánh Cụt — 35.000₫ (giá bìa 45.000₫), còn hàng. James Phoenix – Gareth Llewhellin, Yến Thu dịch, NXB Phụ Nữ Việt Nam 2025, 24 trang, khổ 23 x 23 cm, bìa mềm. Đúng dạng sách tranh khổ vuông mà Visit the Doctor thuộc về: ít chữ, nhiều tranh, một ý tử tế gói trong vài chục trang.

Nối với bài học thứ nhất và thứ ba — câu chuyện càng có một mảnh đất cụ thể thì càng đi xa, và tủ sách của trẻ nên có cả truyện xứ khác:

• Tủ Sách Vàng Cho Con – Truyện Cổ Vòng Quanh Thế Giới — 120.000₫ (giá bìa 150.000₫), còn hàng. Nhiều tác giả, Tân Việt phát hành, NXB Văn Học 2020, 125 trang, khổ 21 x 27,5 cm, bìa cứng. Mỗi truyện trong sách đều sinh ra từ một vùng đất rất cụ thể, và đó chính là lý do chúng còn được kể tới hôm nay.
• Xem thêm tủ Truyện Kể Cho Bé tại Sách Bán Chạy.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Thông tin sách

• Tên gốc: Visit the Doctor
• Tác giả: Xue Tao (sinh 1971, Liêu Ninh, Trung Quốc)
• Minh họa: Robislav Pallo (Slovakia)
• Nhà xuất bản bản gốc: Shandong Education Press (Trung Quốc)
• Bản quyền tiếng Ả Rập: Digital Future Publishing House (Liban), ký ngày 7/10/2026 tại Hội chợ sách Frankfurt lần thứ 78
• Bản tiếng Việt: chưa có — Sách Bán Chạy ghi nhận đề xuất nhập

Có những cuốn sách chỉ dày hai mươi mấy trang, nhưng phải đi qua bốn thứ tiếng và mấy nghìn cây số mới kể hết được điều nó muốn nói. Mà điều nó muốn nói thì vẫn chỉ là một câu rất cũ: tử tế với ai đó hôm nay, biết đâu mai này họ lại ngồi bên giường mình.

Nguồn: Publishing Perspectives — “Dual Breakthrough at Frankfurt Book Fair: Shandong Education Press Exports and Imports Children’s Titles”, 21/10/2026 (bài gốc đăng trên China Publishers Magazine, tác giả Zhang Jinjin): https://publishingperspectives.com/2026/10/dual-breakthrough-at-frankfurt-book-fair-shandong-education-press-exports-and-imports-childrens-titles/ — Tiểu sử và giải thưởng của Xue Tao đối chiếu từ trang tiểu sử tác giả trên Wikipedia tiếng Anh và bài “Xue Tao: Telling Chinese Stories Through Children’s Literature” của Trung tâm Truyền thông Quốc tế Liêu Ninh (5/12/2023): https://wap.lnd.com.cn/licc/system/2023/12/05/030444846.shtml

Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.