Jingbirok – cuốn sách vị tể tướng Triều Tiên viết để hậu thế không lặp lại sai lầm

Jingbirok và bài học của người ghi lại thất bại: khi một cuốn sách quan trọng hơn một chiến thắng

Ryu Seong-ryong là ai: vị tể tướng đã tiến cử Đô đốc Yi Sun-sin

Người viết Jingbirok là Ryu Seong-ryong (1542–1607) — theo The Korea Herald và The Korea Times, ông là một nhà nho học Tân Khổng giáo của Triều Tiên, giữ chức Yeonguijeong (Lãnh nghị chính — tể tướng, chief state councilor) của triều Joseon trong suốt cuộc chiến tranh Imjin 1592–1598. Nói cách khác, ông là người đứng đầu bộ máy dân sự của cả một quốc gia trong bảy năm quốc gia ấy bị xâm lược.

Thành tích khiến tên ông đáng được nhớ nhất lại không nằm trên chiến trường. Chính Ryu Seong-ryong là người tiến cử Đô đốc Yi Sun-sin (1545–1598) lên vị trí chỉ huy hải quân — vị đô đốc mà sau này cả Hàn Quốc tôn làm anh hùng dân tộc. Dịch giả Choi Byong-hyon đặt câu hỏi thẳng tại buổi ra mắt: “Không có sự tiến cử của Ryu, liệu Yi có trở thành người anh hùng dân tộc như hôm nay?”

Người đưa cuốn sách ra thế giới là một học giả khác: Choi Byong-hyon. Theo The Korea Herald, ông là giáo sư văn học Anh – Mỹ tại Đại học Honam (nay đã nghỉ), có bằng thạc sĩ và tiến sĩ văn học Anh tại Columbia University và City University of New York, từng giảng dạy tại University of Maryland Global Campus ở Seoul và tại University of California, Irvine với tư cách học giả Fulbright. Ông là người thực hiện bản dịch tiếng Anh trọn vẹn đầu tiên của Chingbirok (2002), rồi Admonitions on Governing the People (2010), The Annals of King T’aejo (2014), A Korean Scholar’s Rude Awakening in Qing China (2019), và viết cả một cuốn tiểu sử dày về nhân vật mình dịch — Ryu Songnyong, Chancellor of Choson Korea (2022). Trên giá sách của ông là giải Văn học Hyeonjingeon lần thứ nhất (1988), giải Dịch thuật Văn học Hàn Quốc lần thứ 6 (2003), giải Học thuật Tasan lần thứ 11 (2010) và giải Nhân văn của Viện Hàn lâm Khoa học Hàn Quốc (2016).

Chuyện xảy ra thế này: một buổi ra mắt sau 24 năm, và một cuốn sách viết ở làng quê Andong

Ngày 16/10/2026, tại Korea Press Center ở Seoul, gần 100 học giả trong và ngoài Hàn Quốc tới dự buổi ra mắt bản tiếng Anh hiệu đính mở rộng của Jingbirok, mang tên mới Reprimands and Admonitions: Reflections on the Japanese Invasions of Korea, 1592–1598. Sách do Institute of East Asian Studies (IEAS), University of California, Berkeley xuất bản — 476 trang, bộ Korea Research Monograph, ISBN 9781557293299.

Người đứng ra tổ chức buổi ra mắt là Ryu Jin — chủ tịch Tập đoàn Poongsan, chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Hàn Quốc, và là hậu duệ trực hệ đời thứ 13 của Ryu Seong-ryong. Ông nói bản dịch tiếng Anh đầu tiên, ra mắt 24 năm trước, nay đã thành sách phải đọc với giới nghiên cứu sử Đông Á khắp thế giới. Dự buổi lễ còn có Penny Edwards (giám đốc IEAS), Dylan Davis (phó giám đốc), Katherine Chouta (tổng biên tập ấn phẩm IEAS) và George Kallander (Đại học Syracuse).

Nhưng câu chuyện gốc bắt đầu từ bốn thế kỷ trước. Theo The Korea Herald, sau khi cuộc chiến kết thúc, Ryu Seong-ryong trở về quê nhà Andong, tỉnh Bắc Gyeongsang, và ở đó ông ghi lại trải nghiệm của chính mình cùng lời kể của những người khác về nguyên nhân và diễn biến cuộc chiến. Ông viết rằng mình làm việc đó để “điều bất hạnh như vậy sẽ không bao giờ xảy ra lần nữa”.

Hậu quả: một đất nước tan hoang, và một cái tên gần như rơi khỏi ký ức

Cuộc chiến tranh Imjin 1592–1598 không phải một cuộc xung đột nhỏ. Theo The Korea Herald, nó kéo cả Triều Tiên, Nhật Bản và nhà Minh của Trung Hoa vào bảy năm giao tranh: cả những vùng đất bị phá hủy, dân chúng ly tán, báu vật văn hóa bị mất. Và trong Jingbirok, Ryu không giấu phần nguyên nhân nằm ở chính bộ máy ông đứng đầu — ông viết thẳng về tình trạng bè phái tranh chấp, những thất bại trong điều hành hành chính, và cả khiếm khuyết của bản thân.

Hậu quả thứ hai thì lặng lẽ hơn, và nó xảy ra với chính ông. Yi Sun-sin — người được Ryu tiến cử — trở thành anh hùng dân tộc mà mọi người Hàn Quốc đều biết tên. Còn người tiến cử thì gần như rơi khỏi ký ức đại chúng. Chính vì thế Choi Byong-hyon nói ông mong cuốn sách này “là dịp để nghĩ sâu hơn về những cống hiến của Ryu”. Đó là một mất mát rất cụ thể: công lao thì còn đó, nhưng cái tên thì không ai nhắc.

Bài học: “Mỗi cuộc chiến được đánh hai lần”

Câu nói đáng mang đi nhất của buổi ra mắt thuộc về dịch giả Choi Byong-hyon: “Mỗi cuộc chiến được đánh hai lần: một lần trên chiến trường, một lần trong ký ức.” Ông nói trong khi Đô đốc Yi Sun-sin chiến đấu trên mặt đất, thì Ryu Seong-ryong đánh cuộc chiến ấy trong ký ức — bằng cách ngồi xuống ghi lại, để thế hệ sau hiểu đúng chuyện gì đã xảy ra.

Bài học thứ hai nằm ngay trong cái tên mới của sách. Theo The Korea Times, nhan đề Reprimands and Admonitions lấy ý từ một câu trong Kinh Thi (Shijing): răn lại lỗi đã qua để phòng hiểm nguy đang tới. Ryu viết để cảnh báo hậu thế, không để tự tô vẽ mình — và đó là lý do cuốn sách sống được bốn trăm năm.

Bài học thứ ba thì dành cho tất cả chúng ta. Choi Byong-hyon lập luận rằng những thất bại trong lãnh đạo đứng sau cuộc chiến ấy không phải chuyện riêng của Hàn Quốc và có thể tái diễn ở bất cứ đâu — ông từng so sánh sự hoang mang của người dân thường trong chiến tranh Imjin với sự hoang mang trong cuộc khủng hoảng ngoại hối 1997.

Cuốn sách ấy giúp độc giả điều gì

Jingbirok là một bản ghi, không phải một bản tụng ca. Theo giới thiệu của nhà xuất bản IEAS, đây là ghi chép về những diễn biến lớn và những con người liên quan trong cuộc xâm lược Imjin, do chính một vị thượng thư trong cuộc viết ra; bản dịch hiệu đính, có chú giải, trình bày lại trải nghiệm của ông và những nỗ lực của ông trước một cuộc khủng hoảng quốc gia nghiêm trọng, cho “người đọc hiện đại”.

Bản mới có gì thêm? Theo The Korea Herald và The Korea Times: một bản dịch của Nokhu japgi — tập ghi chép tản mạn mà Ryu dùng làm tư liệu gốc khi viết sách — cùng chú giải mở rộng, một niên biểu các sự kiện liên quan và một niên biểu cuộc đời Ryu. George Kallander nhận xét phần tư liệu mới này cho người đọc thấy những suy ngẫm của Ryu theo cách các bản trước chưa cho phép. Penny Edwards gọi đây là “ông hoàng của các bản dịch” và là một mốc trong hành trình đưa văn học Hàn Quốc ra thế giới.

Lưu ý biên tập: Jingbirok (Reprimands and Admonitions) hiện chưa có bản tiếng Việt và chưa có trên sachbanchay.com — Sách Bán Chạy giữ nguyên tên gốc in nghiêng và đã ghi đề xuất nhập vào nhật ký nội bộ.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Nếu bài học “mỗi cuộc chiến được đánh hai lần” làm bạn dừng lại, hai cuốn đang còn hàng sau đây đi đúng vào mạch đó:

• Suy Tưởng – Meditations (Marcus Aurelius) — 200.000₫, dịch giả Đinh Hồng Phúc, NXB Thế Giới, 366 trang, mã SP 8935235248779. Nối với bài học thứ hai: một hoàng đế La Mã, giữa chiến tranh, dịch bệnh và phản loạn, ngồi viết lại những suy ngẫm cho chính mình chứ không cho công chúng — cùng một tư thế với vị tể tướng ngồi ở Andong.
• Hai Màn Bi Kịch Ở Đông Dương — 250.000₫, tác giả Tướng Catroux, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật (Nhã Nam phát hành), 180 trang, mã SP 8935279194049. Nối với bài học thứ nhất: những biến động lớn ở Đông Dương do một người trong cuộc ghi lại, nhìn vào chiến tranh, chính trị và những số phận con người phía sau các quyết định chiến lược.
• Thêm sách lịch sử và kinh điển còn hàng tại tủ Sách mới nổi bật và Sách bán chạy.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Thông tin sách (bản tiếng Anh vừa ra mắt)

• Tên sách: Reprimands and Admonitions: Reflections on the Japanese Invasions of Korea, 1592–1598 (Jingbirok / Chingbirok, 懲毖錄)
• Tác giả: Ryu Seong-ryong (1542–1607)
• Dịch giả: Choi Byong-hyon
• Nhà xuất bản: Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley
• Bộ sách: Korea Research Monograph
• Số trang: 476
• ISBN: 9781557293299
• Giá bìa: 35 USD (bản bìa mềm); có bản ebook
• Bản tiếng Việt: chưa có (đề xuất nhập)

Ai nên quan tâm

Người đọc sử và quan tâm Đông Á; người làm quản lý, lãnh đạo muốn hiểu vì sao một bộ máy thất bại; người dạy và học môn sử; và bất cứ ai từng nghĩ rằng ghi lại một thất bại là việc vô ích.

Có những cuốn sách không sinh ra để làm người viết nó đẹp hơn. Ryu Seong-ryong ngồi xuống ở Andong, viết ra phần tệ nhất của một quốc gia và của chính mình, rồi để lại cho bốn trăm năm sau. Giữ lại một bài học cũng là một cách giữ nước — và đôi khi, cây bút đi xa hơn cả thanh kiếm.

Nguồn gốc: The Korea Herald — “16th-century war chronicle ‘Jingbirok’ gets revised English edition”, Hwang Dong-hee, 18/10/2026 (https://www.koreaherald.com/article/10906072); The Korea Times — “Expanded English edition of Joseon classic ‘The Chingbirok’ unveiled”, 16/10/2026 (https://www.koreatimes.co.kr/lifestyle/books/20261016/expanded-english-edition-of-joseon-classic-the-chingbirok-unveiled); The Korea Herald — “Bringing 16th-century voice to 21st century” (https://www.koreaherald.com/article/10687761); trang sách của University of California Press / IEAS Berkeley (https://www.ucpress.edu/books/reprimands-and-admonitions/pdf).

Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.