Sách Bán Chạy - Nơi Khơi Nguồn Tri Thức

Sách hay về thiên nhiên và văn hóa – người đàn ông dành cả đời đi tìm những từ bị bỏ quên

Tazano Co., Ltd
Thứ Năm, 19/11/2026

Ông qua đời trước khi viết xong cuốn cuối. Một năm sau, cuốn sách ấy được Waterstones chọn là Sách Ireland của năm 2026. Đọc ngay!

Ngày 18/11/2026, chuỗi nhà sách Waterstones của Anh công bố Seeing What's Hidden là Sách Ireland của năm 2026 — cuốn sách mà tác giả của nó, Manchán Magan, không còn sống để nhận. Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại từ bản tin của The Bookseller (Anh) cùng trang sách chính thức của nhà xuất bản Gill Books, để kể lại một câu chuyện về việc dành cả đời nhìn kỹ những điều ai cũng tưởng là tầm thường. Đọc ngay!

Sách hay về thiên nhiên và văn hóa — và một giải thưởng trao cho người đã đi

Người đàn ông ấy là ai: hơn bảy mươi phim tài liệu và một kho từ bị bỏ quên

Trước khi nói đến cuốn sách, phải nói đến con người.

Manchán Magan (1970–2025) là nhà văn, người làm phim tài liệu và người dẫn chương trình của Ireland. Ông sinh năm 1970, lớn lên ở khu Donnybrook, Dublin, học tiếng Ireland và sử ở Đại học Dublin (University College Dublin). Sau khi ra trường, ông đi đường bộ tới Zaire — nay là Cộng hòa Dân chủ Congo — và chuyến đi ấy thành cuốn sách đầu tay.

Phần lớn sự nghiệp của ông nằm trên màn hình. Ông bắt đầu bằng phim tài liệu du hành, đi tới những vùng xa và những cộng đồng nhỏ, nhiều phim làm cùng anh trai mình — nhà làm phim Ruán Magan — cho hai kênh truyền hình quốc gia Ireland là TG4 và RTÉ. Trong hơn bảy mươi phim tài liệu ấy có No Béarla (2007), loạt phim ông đi khắp Ireland mà chỉ nói tiếng Ireland; Crainn na hÉireann (2016), loạt mười phần về cây cối Ireland; An Fód Deireanach (2022), bốn phần về đất than bùn; và Ag Triall ar an Tobar (2024) về những giếng thiêng. Loạt phim cuối cùng của ông, Listen to the Land Speak, phát trên RTÉ One mùa hè 2025. Ông cũng dẫn chương trình trên sóng RTÉ Radio 1 và viết báo đều đặn.

Và ông viết sách — rất nhiều. Nổi tiếng nhất là Thirty-Two Words for Field (2020), tập hợp những từ tiếng Ireland chỉ cảnh quan đã rơi khỏi đời sống thường ngày; rồi Listen to the Land Speak (2022), Tree Dogs, Banshee Fingers and Other Irish Words for Nature (2021), Ninety-Nine Words for Rain (and One for Sun) (2025). Năm 2012 ông là nhà văn lưu trú tại Trung tâm Văn hóa Ireland ở Paris. Khi ông mất, Tổng thống Ireland Michael D. Higgins gọi ông là "một con người thật sự độc nhất" và nói ông đã sống "một cuộc đời đầy cảm hứng".

Chuyện gì đã xảy ra: cuốn sách thứ ba viết dở

Năm 2025, Manchán Magan đang viết cuốn thứ ba để khép lại bộ ba của mình — sau Thirty-Two Words for Field và Listen to the Land Speak. Giữa tháng 9 năm đó, trong một cuộc trò chuyện trên sóng RTÉ Radio 1, ông cho biết mình mang bệnh nan y giai đoạn cuối. Ngày 2/10/2025, ông qua đời tại Dublin, 55 tuổi, để lại vợ là Aisling, mẹ và ba người em.

Bản thảo còn dở. Bạn bè ông đã giúp hoàn thành nó.

Gần một năm sau, ngày 17/9/2026, Gill Books phát hành Seeing What's Hidden: Uncovering Ireland's Ancient Ways of Knowing — bìa cứng, 320 trang. Sách vào danh sách rút gọn Irish Book Awards 2026. Rồi ngày 18/11/2026, Waterstones chọn nó là Sách Ireland của năm 2026, cùng lúc gọi Shadows Over Cymru (British Library) do Aaron Worth biên tập là Sách Wales của năm.

Hậu quả: một giải thưởng không có người lên nhận

Nói cho thẳng: giải thưởng lớn nhất trong sự nghiệp viết của ông đến khi ông đã không còn ở đó.

Ireland mất một người kể chuyện ở tuổi 55 — giữa lúc sung sức nhất, với một bộ ba đang viết và một loạt phim vừa lên sóng. Gia đình mất một người chồng, một người con, một người anh. Khán giả mất người mà một biên tập viên của TG4 nói là đã "giúp chúng tôi biết ngạc nhiên trước những thứ ngay trước cửa nhà mình".

Cái còn lại thì cũng rất thật. Bản thảo dở được bạn bè hoàn thành, nên cuốn sách nằm trên kệ hôm nay là một thứ hiếm: những suy nghĩ cuối cùng của một người, do những người thương ông chép tiếp. Nhà văn Kerri Ní Dochartaigh viết trong lời bình trên trang sách của Gill Books rằng đọc nó là "được mời tới ngồi quanh đống lửa". Và những từ tiếng Ireland ông đi lượm cả đời — từ chỉ một thửa ruộng, một loại mưa, một dáng cây — thì vẫn còn, trong sách, trong phim, trong đầu những người đã nghe ông.

Bài học: thứ quý nhất thường là thứ ta đi qua mỗi ngày mà không thấy

Cả đời làm việc của Manchán Magan rút lại được thành một câu rất ngắn: hãy nhìn lại lần nữa.

Ông không đi tìm điều kỳ lạ ở nơi xa. Ông đi tìm ở trong tiếng nói của chính dân tộc mình — ba mươi hai từ cho một thửa ruộng, chín mươi chín từ cho mưa. Ông đi tìm ở cái cây đầu làng, ở cái giếng sau đồi, ở vũng than bùn người ta vẫn đào. Những thứ không ai chụp ảnh. Những thứ nằm sẵn đó đến mức thành vô hình.

Và bài học thứ hai, khó hơn: việc tử tế mình làm hôm nay không nhất thiết mình được thấy nó đơm hoa. Ông không kịp thấy cuốn sách của mình in ra, càng không kịp thấy nó được chọn là sách của năm. Nhưng nó vẫn in, vẫn được chọn — vì công việc ông làm có giá trị riêng của nó, không phụ thuộc vào việc ông có mặt để nhận hay không.

Cuốn sách ông viết — và hai cuốn bạn có thể đọc ngay

Theo chính trang sách của Gill Books, trong cuốn cuối này Manchán Magan thúc giục, thậm chí thách người đọc bước từ một thế giới duy lý chật hẹp sang một thế giới rộng hơn — để thấy rằng có nhiều cách nhìn, nhiều cách biết hơn ta tưởng, và mọi thứ nối với nhau. Ông dựa vào thần thoại, luật cổ, văn hóa dân gian và tên đất để lần lại dấu vết: rừng, cây thiêng và cảnh quan Ireland đã nhào nên tâm hồn người Ireland bền đến mức nhiều tập tục vẫn sống tới hôm nay. Sách viết cho người đang cảm thấy cạn, muốn tìm lại cái gốc văn hóa của chính mình và một lối đi tiếp từ đó.

Seeing What's Hidden hiện chưa có bản tiếng Việt, và chưa có trên sachbanchay.com — Sách Bán Chạy ghi nhận đây là đầu sách đáng đề xuất nhập về.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

1. Vẻ Đẹp Của Cảnh Sắc Tầm Thường — Hay Vì Sao Chúng Ta Cần Thay Đổi Cách Thưởng Thức Thiên Nhiên? — Đặng Hoàng Giang. 188.000₫ (giá bìa 235.000₫), còn hàng. Đây chính là bài học "hãy nhìn lại lần nữa" viết bằng tiếng Việt. Qua hai nhân vật hư cấu Tò Mò và Suy Ngẫm, tác giả chỉ ra hệ lụy của việc ta chỉ biết rung động trước phong cảnh hợp Instagram, rồi dẫn người đọc đi xuyên qua vẻ bề ngoài để cảm được cái đẹp của đầm lầy, hoa tàn, lúc xấu trời, của chuồn chuồn và bướm di cư — những thứ ta vẫn gọi là tầm thường. Sách in màu toàn bộ, khoảng 100 hình minh họa.

2. Vân Đài Loại Ngữ — bìa cứng — Lê Quý Đôn. 451.000₫ (giá bìa 489.000₫), còn hàng. Nếu Seeing What's Hidden là "những cách biết cổ xưa của Ireland", thì đây là bản Việt Nam của chính ý đó. Bộ sách Lê Quý Đôn biên soạn năm 1773 gồm chín thiên — Lý khí, Hình tượng, Khu vũ, Vựng điển, Văn nghệ, Âm tự, Thư tịch, Sĩ quy, Phẩm vật — bao quát triết học, thiên văn, địa lý, ngôn ngữ, thư tịch và tri thức về thế giới tự nhiên của người xưa. Đọc nó là làm đúng việc Magan kêu gọi: nhìn lại di sản của chính mình.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Thông tin sách (cuốn được nhắc trong tin)

  • Tên sách: Seeing What's Hidden: Uncovering Ireland's Ancient Ways of Knowing
  • Tác giả: Manchán Magan
  • Nhà xuất bản: Gill Books (Ireland)
  • Phát hành: 17/9/2026
  • Số trang: 320
  • Hình thức: bìa cứng
  • ISBN: 9781804586013
  • Giá niêm yết: 22,99 EUR
  • Bản tiếng Việt: chưa có

Ai nên quan tâm

  • Người đang thấy cuộc sống nhàn nhạt — hai cuốn gợi ý ở trên đều nói về cách tập lại khả năng rung động trước những thứ quen.
  • Người làm nội dung, giáo viên, hướng dẫn viên — mô hình của Magan rất đáng học: lấy ngôn ngữ và tên đất làm cửa vào văn hóa, thay vì lấy số liệu.
  • Người quan tâm di sản và tri thức cổ Việt Nam — Vân Đài Loại Ngữ là cánh cửa dày nhất và trực tiếp nhất.
  • Người đang làm một việc dài hơi mà chưa thấy kết quả — câu chuyện này dành cho bạn.

Có những người cả đời chỉ làm một việc: chỉ cho chúng ta thấy cái đang ở ngay trước mắt. Họ đi rồi, nhưng từ hôm ấy ta không thể đi qua một cái cây mà không nhìn nó lần nữa.

Nguồn: The Bookseller (Anh) — Melina Spanoudi, "Waterstones names Shadows Over Cymru and Seeing What's Hidden as Welsh and Irish Books of the Year", 18/11/2026 (https://www.thebookseller.com/news/waterstones-names-shadows-over-cymru-and-seeing-whats-hidden-as-welsh-and-irish-books-of-the-year); Gill Books — trang sách Seeing What's Hidden (https://shop.gill.ie/products/seeing-whats-hidden); RTÉ News (Ireland) — "Tributes to broadcaster and scríbhneoir Manchán Magan", 3/10/2025 (https://www.rte.ie/news/2025/1003/1536567-manchan-magan-death/); The Irish Times — bài về cuốn sách cuối của Manchán Magan, 19/9/2026.

Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.

Viết bình luận của bạn

Giỏ hàng của bạn

Liên hệ với chúng tôi

Liên hệ