Douglas Stuart – ba mươi lời từ chối và hai lần giải Sách Scotland của năm

Một bản thảo bị khoảng ba mươi biên tập viên lắc đầu, sáu năm sau mang về giải Booker, và tháng 11 này lại đưa tác giả của nó thành người đầu tiên hai lần đoạt giải Sách Scotland của năm do chuỗi nhà sách Waterstones trao. Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại từ The Bookseller (Anh) và trang tác giả chính thức của The Booker Prizes, để kể một câu chuyện về Douglas Stuart mà người viết nào cũng nên nghe một lần. Đọc ngay!

Douglas Stuart và cuốn John of John: ba mươi lời từ chối, hai lần giải Sách Scotland của năm

Douglas Stuart là ai: người thiết kế áo ở New York trước khi thành nhà văn

Trước khi là nhà văn, Douglas Stuart là một nhà thiết kế thời trang. Ông sinh ra và lớn lên ở Glasgow, học tại Royal College of Art, rồi sang New York và làm nghề thiết kế thời trang ở đó.

Thành tích của ông không phải loại người ta kể cho vui. Tiểu thuyết đầu tay Shuggie Bain đoạt giải Booker năm 2020 — giải văn học danh giá nhất của khối Anh ngữ; cũng cuốn đó thắng cả hai hạng mục "Tác phẩm đầu tay của năm" và "Sách của năm" tại British Book Awards, và vào danh sách đề cử chung kết Giải Sách Quốc gia Mỹ cho hạng mục hư cấu. Tiểu thuyết thứ hai, Young Mungo (2022), lên vị trí số một danh sách bán chạy của Sunday Times. Tiểu thuyết thứ ba, John of John, năm nay vào danh sách chung kết giải Booker 2026, vào chung kết giải Orwell cho tiểu thuyết chính trị 2026, và được chọn vào Câu lạc bộ Sách của Oprah Winfrey.

Nói cách khác: người đàn ông đang được cả giới sách Anh nhắc tên tuần này từng dành phần lớn tuổi trưởng thành của mình để làm một nghề chẳng liên quan gì đến văn chương.

Chuyện gì đã xảy ra: ba mươi biên tập viên nói không, rồi cả Scotland nói có

Shuggie Bain được viết từ chính tuổi thơ Glasgow những năm 1980 của Stuart. Trước khi được in, bản thảo ấy bị khoảng ba mươi biên tập viên từ chối.

Nó vẫn được in. Năm 2020, nó đoạt giải Booker, và cũng năm đó thắng giải Sách Scotland của năm — giải do chuỗi nhà sách Waterstones trao cho sách của tác giả sống tại Scotland hoặc sách có bối cảnh Scotland đậm nét.

Sáu năm sau, tháng 11 năm 2026, John of John thắng tiếp giải ấy. Giải năm nay bước sang năm thứ mười hai, và Douglas Stuart trở thành tác giả đầu tiên thắng hai lần. Bà Angela MacRae, phụ trách thu mua khu vực Scotland của Waterstones, gọi cuốn sách là "nói thẳng ra là một kiệt tác", một khảo sát đầy xúc động về sự cô độc, sự kìm nén và gia đình. Ông Toby Ritty, người phụ trách các cửa hàng Waterstones ở phía bắc Scotland và vùng Fife, nói sự dịu dàng và lòng trắc ẩn trong cuốn sách khẳng định vị trí của Stuart trong hàng ngũ những nhà văn đương đại hàng đầu của Scotland.

Phản ứng của chính Stuart rất ngắn: "Văn chương Scotland hay thì không thiếu, nên tôi vừa thấy được tôn vinh sâu sắc, vừa thấy vui hết sức." Ông nói thêm rằng được chính những người bán sách Scotland công nhận là điều khiến giải này đặc biệt có ý nghĩa với ông.

Hậu quả: suýt mất hẳn một cuốn sách, và được trọn một sự nghiệp

Nói thẳng về thiệt hại trước. Ba mươi lời từ chối không phải ba mươi dòng góp ý. Nó là gần cả một thập niên một người đàn ông đi làm nghề khác, viết vào thời gian còn lại, và mỗi lần gửi bản thảo ra là một lần nhận về sự im lặng. Nếu ông dừng ở lá thư thứ hai mươi chín, Shuggie Bain đơn giản là không tồn tại — và cả hai cuốn sau cũng vậy.

Còn đây là cái ông được. Một giải Booker. Hai hạng mục lớn ở British Book Awards. Một cuốn số một Sunday Times. Năm tạp chí ngành của Mỹ — Booklist, Kirkus Reviews, Library Journal, Publishers Weekly và Shelf Awareness — cùng chấm John of John vào diện điểm sao. Một chỗ trong Câu lạc bộ Sách của Oprah. Và danh hiệu người đầu tiên hai lần thắng giải Sách Scotland của năm.

Cũng cần nói cho đủ: tuần này Stuart không có giải Booker thứ hai. Booker 2026 đã về tay nhà văn Anh M. John Harrison. Hai lần Booker là chuyện chỉ bốn người trong lịch sử làm được, và Stuart lần này dừng ở danh sách chung kết. Giải Sách của năm chung của Waterstones, với hai mươi tác phẩm vào chung kết, sẽ công bố ngày 26 tháng 11.

Hai bài học Douglas Stuart để lại

Một: ba mươi lời từ chối là thông tin, không phải bản án. Một bản thảo bị trả về ba mươi lần vẫn có thể là cuốn sách hay nhất của năm — điều thay đổi không phải chất lượng bản thảo, mà là nó cuối cùng gặp được đúng người đọc nó.

Hai: viết đúng nơi mình thuộc về. Cả ba cuốn của Stuart đều đặt ở Scotland, nơi ông rời đi từ lâu. Và theo đúng lời ông, lời khen có ý nghĩa nhất không đến từ hội đồng danh giá nào, mà từ những người bán sách ở chính quê nhà.

John of John giúp độc giả điều gì

John of John (nhà xuất bản Grove Press, phát hành 5/5/2026, 400 trang) đặt ở đảo Harris thuộc quần đảo Outer Hebrides, cuối những năm 1990. Cal — tên đầy đủ John-Calum MacLeod — hai mươi hai tuổi, vừa tốt nghiệp trường nghệ thuật, trở về trang trại của gia đình sau bốn năm ở Edinburgh vì cha gọi về: bà nội Ella bệnh nặng. Người cha, ông John, là người chăn cừu, người dệt vải, và là chấp sự của nhà thờ Trưởng Lão. Hai cha con có một mối quan hệ căng thẳng, và điều quan trọng nhất về bản thân thì cả hai đều giấu người kia.

Tên sách đến từ câu Cal trả lời một hành khách lớn tuổi hỏi cậu là con của ai — một câu nói gắn với nghề dệt của dòng họ.

Vậy cuốn này viết cho ai? Theo chính các mô tả về tác phẩm, đây là cuốn sách về bản sắc, gia đình, niềm tin, và ý niệm về nhà — và như bà Angela MacRae của Waterstones nói, về sự cô độc và sự kìm nén trong một gia đình. Nó dành cho người đọc nào từng lớn lên trong một mái nhà mà điều thật nhất về mình lại là điều không nói ra được, và từng tự hỏi mình thuộc về đâu khi quay về nơi mình đã rời đi.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Bài học thứ nhất của Stuart — điều quan trọng nhất giữa cha và con lại là điều không nói ra được — nối trực tiếp sang hai cuốn đang còn hàng tại Sách Bán Chạy:

• Với Tôi, Cha Chỉ Là Cha — Joshua David Stein, dịch giả Nguyễn Mỹ Linh, NXB Dân Trí, 288 trang, 103.000₫ (giá bìa 129.000₫), còn hàng. Tập hợp những câu chuyện của người con kể về cha mình — những người cha mà cả thế giới biết đến bằng một cái tên khác, còn với con thì chỉ là cha. Đúng khoảng trống mà John of John nói tới.
• Hiếu – Thở Cho Ba, Mỉm Cười Cho Má — Thiền sư Thích Nhất Hạnh, Gieobooks phát hành, NXB Hồng Đức 2024, 208 trang, 100.000₫ (giá bìa 125.000₫), còn hàng. Dành cho người muốn làm lành với cha mẹ trước khi quá muộn — phần việc mà nhân vật Cal trong John of John mãi mới dám bắt đầu.
• Hoặc xem thêm tủ Sách bán chạy và Sách mới nổi bật.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Thông tin sách

Có những cuốn sách phải đi qua ba mươi lần bị trả lại mới đến được tay người đọc. Và cũng có những câu nói giữa cha và con phải đi qua cả một đời mới nói được ra. Nếu hôm nay anh chị còn người để gọi một cuộc, có lẽ đừng đợi tới cuốn sách thứ ba.

Nguồn: The Bookseller (Anh) — Melina Spanoudi, "Douglas Stuart becomes first two-time winner of Waterstones Scottish Book of the Year", 9/11/2026, https://www.thebookseller.com/news/douglas-stuart-becomes-first-two-time-winner-of-waterstones-scottish-book-of-the-year — cùng trang tác giả chính thức The Booker Prizes, https://thebookerprizes.com/the-booker-library/authors/douglas-stuart và bản tin Scottish News ngày 7/11/2026.

Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.