Lợi ích của việc đọc sách – 6 phút mỗi ngày đủ để bảo vệ trí não, theo hội nghị xuất bản Bồ Đào Nha

Lợi ích của việc đọc sách: khi ngành xuất bản mời bác sĩ lên sân khấu

Bối cảnh: “Back to Basics. Back to Books” ở Lisbon

Tuần trước tại Lisbon, Hiệp hội Nhà xuất bản và Nhà sách Bồ Đào Nha (APEL) tổ chức hội nghị Book 2.0 lần thứ tư, chủ đề “Back to Basics. Back to Books” — tạm hiểu: trở lại với những điều căn bản, trở lại với sách. Hội nghị diễn ra hai ngày tại Trung tâm Văn hóa Belém (CCB).

Điều lạ là danh sách diễn giả không chỉ có người làm sách. Trên sân khấu có ông José Tolentino Mendonça — Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Giáo dục của Vatican, bà Sanna Marin — nguyên Thủ tướng Phần Lan, và ông António José Seguro — Tổng thống Bồ Đào Nha. Hội nghị muốn khẳng định việc đọc là “một hành động phản kháng và một công cụ thiết yếu cho chuyển hóa xã hội”.

“Thuốc giải cho sự thờ ơ là đọc sách,” ông Mendonça nói. “Cần phải trở lại với sách, trở lại với những suy nghĩ sâu.”

Diễn biến: con số của một bác sĩ — 6 phút mỗi ngày

Phần được chú ý nhất đến từ bà Maria Eduarda Reis, Giám đốc Y khoa của Grupo Lusíadas Saúde. Theo bà, đọc văn bản dài — đọc thật, không phải quét mắt qua — trong ít nhất 6 phút mỗi ngày, và tốt hơn nữa là khoảng 3 tiếng rưỡi mỗi tuần, giúp xây dựng sức khỏe nhận thức, hỗ trợ trong các rối loạn tâm thần, và ngăn cảm giác cô lập cũng như nguy cơ suy giảm trí nhớ khi người đọc về già.

Nói cách khác: ngưỡng vào của lợi ích không cao. Không cần mỗi ngày một chương. Sáu phút — ngắn hơn một lần cuộn điện thoại.

Ở phía đối diện, ông Nuno Crato — giáo sư, nguyên Bộ trưởng Giáo dục và Khoa học Bồ Đào Nha — chỉ ra điều đang làm hỏng việc đọc. Ông gọi đó là “đọc gấp” (hasty reading): người trẻ đọc để trả lời một câu hỏi, chứ không đọc vì niềm vui. Hệ quả là đọc trở thành việc phải làm, và khả năng đọc hiểu bị bào mòn theo. Lý do khiến người Bồ Đào Nha ít đọc cũng chẳng khác gì ở nơi khác: quá bận, không biết đọc gì, và đọc chưa nằm trong nhịp sống hằng ngày.

Và đây là điểm nối quan trọng nhất cho các gia đình: theo bà Emma House, chuyên gia tư vấn xuất bản quốc tế, các nghiên cứu trên khắp thế giới cho thấy cha mẹ đọc sách cho con nghe từ rất sớm có thể ngăn được chính thói “đọc gấp” đó, và giúp đứa trẻ hình thành tình yêu với việc đọc ngay từ nhỏ.

Ý nghĩa: nhà sách là hạ tầng, không phải cửa hàng

Ông Miguel Pauseiro, Chủ tịch APEL, mở đầu hội nghị bằng một cách nói đáng ghi lại: với nhiều người, “đọc sách chưa phải là ưu tiên… chưa thôi”. Chữ “chưa” ấy đặt trách nhiệm lên ngành sách — phải dỡ bỏ những rào cản khiến người ta không bắt đầu được.

Một ý khác khiến người bán sách phải suy nghĩ, từ ông Diogo Moura, Ủy viên Văn hóa, Kinh tế và Du lịch của Tòa thị chính Lisbon: nhà sách là một trong rất ít nơi mà người ta không cần tiêu thụ gì cũng được ở lại, nơi các thế hệ khác nhau có thể gặp nhau, một chỗ để đối thoại. “Chúng ta đang nói về tương lai của các thành phố,” ông nói.

Khép lại, Tổng thống Bồ Đào Nha António José Seguro nói về tiếng mẹ đẻ như một tài sản thiết yếu: nó lưu giữ ký ức, hành trình của một dân tộc, nó sống và tự hiện đại hóa. Ông dùng một chữ giản dị: tình yêu — và lo rằng người trẻ đang mất dần tình yêu với tiếng Bồ Đào Nha.

Ai nên quan tâm

Cha mẹ có con nhỏ là nhóm hưởng lợi rõ nhất: kết luận của hội nghị nói thẳng rằng việc đọc cho con nghe từ sớm là biện pháp phòng ngừa, không phải hoạt động trang trí. Người đi làm bận rộn có thể thử đúng mốc 6 phút — đủ thấp để không thất bại. Người làm sách và mở nhà sách thì có thêm một lập luận không nằm ở doanh thu: cửa hàng của mình là một không gian công cộng.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Nếu hội nghị ở Lisbon để lại một việc cụ thể có thể làm ngay, thì đó là dựng thói quen đọc cho một đứa trẻ. Hai đầu sách dưới đây tại Sách Bán Chạy nói đúng việc này, hiện còn hàng:

• Dạy Con Đọc Sách: Nuôi Dưỡng Tình Yêu Trọn Đời Của Con Dành Cho Sách — 128.000₫, còn hàng. Đúng bài toán mà bà Emma House nêu: gieo tình yêu đọc từ những năm đầu tiên.
• Nuôi Dạy Một Đứa Trẻ Thích Đọc Sách (Tái Bản) — 108.000₫, còn hàng. Cách biến việc đọc thành thói quen tự nguyện của trẻ, thay vì một nhiệm vụ được giao.
• Tủ sách Sách Bán Chạy — nơi tập hợp những đầu sách bạn đọc đang tìm nhiều nhất, nếu bạn cần một cuốn để bắt đầu 6 phút hôm nay.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop.

Thông tin sách (đầu sách gắn kèm)

Dạy Con Đọc Sách: Nuôi Dưỡng Tình Yêu Trọn Đời Của Con Dành Cho Sách Tác giả: Pamela Paul, Maria Russo — Người dịch: Mỹ Linh — NXB Dân Trí, 2022 — 275 trang — khổ 20.5 x 14.5 cm — bìa mềm — giá 128.000₫ (giá thị trường 160.000₫) — Mã SP: 8935210305817 — Tình trạng: Còn hàng.

Nuôi Dạy Một Đứa Trẻ Thích Đọc Sách (Tái Bản) Tác giả: Doãn Kiến Lợi — NXB Phụ Nữ Việt Nam, 2024 — 423 trang — khổ 14.5 x 20.5 cm — bìa mềm — giá 108.000₫ (giá thị trường 136.000₫) — Mã SP: 8936218410411 — Tình trạng: Còn hàng.

Lưu ý biên tập: các báo cáo và tham luận trình bày tại Book 2.0 chưa được công bố dưới dạng sách; bài viết dựa trên tường thuật hội nghị của Publishing Perspectives.

Sáu phút. Một khoảng thời gian nhỏ đến mức gần như không đáng kể — vậy mà đủ để trí não giữ lại điều gì đó cho hai mươi năm sau. Có lẽ điều một cuốn sách đòi ở chúng ta chưa bao giờ là nhiều, chỉ là đều.

Nguồn: Erin L. Cox, “Portugal’s Book 2.0 Gets ‘Back to Basics. Back to Books’”, Publishing Perspectives, 23/9/2026 — https://publishingperspectives.com/2026/09/portugals-book-2-0-gets-back-to-basics-back-to-books/

Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.