National Book Award 2026 – Danh sách dài hạng mục Văn học dịch gọi tên 7 ngôn ngữ

National Book Award 2026 và hạng mục Văn học dịch: khi người dịch được xướng tên cùng tác giả

Bối cảnh: một trong những giải thưởng văn chương uy tín nhất nước Mỹ. Ngày 16/9/2026, Quỹ Sách Quốc gia Hoa Kỳ (National Book Foundation) công bố danh sách dài — longlist — cho giải National Book Award 2026 ở hạng mục Văn học dịch (Translated Literature), đồng thời công bố longlist hạng mục Văn học thiếu niên (Young People’s Literature). Thông tin được Publishing Perspectives, tạp chí chuyên về ngành xuất bản quốc tế, đăng tải cùng ngày.

Điểm đặc biệt của hạng mục Văn học dịch nằm ở chỗ: giải vinh danh cả tác giả lẫn dịch giả, coi bản dịch là một tác phẩm sáng tạo chứ không phải một thao tác kỹ thuật. Đây cũng là lý do hạng mục này được giới xuất bản theo dõi sát — nó là tấm bản đồ cho biết văn chương của ngôn ngữ nào đang được thế giới lắng nghe.

10 tác phẩm, 7 ngôn ngữ và một cột mốc của Đông Nam Á

Danh sách năm nay được chọn từ 159 cuốn sách gửi dự giải. Mười tựa lọt longlist đến từ bảy ngôn ngữ gốc: tiếng Ả Rập, tiếng Trung, tiếng Pháp, tiếng Indonesia, tiếng Na Uy, tiếng Nga và tiếng Tây Ban Nha. Trong đó có chín tiểu thuyết và tác phẩm phi hư cấu.

Chi tiết đáng chú ý nhất với bạn đọc khu vực: tiếng Indonesia lần đầu tiên xuất hiện ở hạng mục này, với Night of a Thousand Hells của Intan Paramaditha, do Stephen Epstein và Tiffany Tsao chuyển ngữ. Một nền văn học Đông Nam Á bước vào danh sách dài của giải thưởng lớn nhất nước Mỹ — điều đó nói lên rằng cánh cửa không chỉ mở cho tiếng Anh, tiếng Pháp hay tiếng Tây Ban Nha nữa.

Danh sách dài hạng mục Văn học dịch 2026 gồm: My Dreadful Body (Egana Djabbarova, dịch từ tiếng Nga bởi Lisa C. Hayden); Now I Surrender (Álvaro Enrigue, dịch từ tiếng Tây Ban Nha bởi Natasha Wimmer); Eden at Dawn (Karim Kattan, dịch từ tiếng Pháp bởi Jeffrey Zuckerman); The School of Night (Karl Ove Knausgaard, dịch từ tiếng Na Uy bởi Martin Aitken); To the East of the East (Ping Lu, dịch từ tiếng Trung bởi Jeremy Tiang); Centroeuropa (Vicente Luis Mora, dịch từ tiếng Tây Ban Nha bởi Rahul Bery); Night of a Thousand Hells (Intan Paramaditha); Pure Men (Mohamed Mbougar Sarr, dịch từ tiếng Pháp bởi Lara Vergnaud); The Disappearing Act (Maria Stepanova, dịch từ tiếng Nga bởi Sasha Dugdale); và Your Presence Is a Danger to Your Life (Samar Yazbek, dịch từ tiếng Ả Rập bởi Leri Price).

Những cái tên quen thuộc và nghề dịch như một sự nghiệp

Nhiều dịch giả trong danh sách đã là “người cũ” của giải. Martin Aitken từng vào chung khảo năm 2018 và lọt longlist năm 2022. Natasha Wimmer lọt longlist năm 2019 và vào chung khảo năm 2021. Mohamed Mbougar Sarr cùng dịch giả Lara Vergnaud từng có tên năm 2023. Maria Stepanova và Sasha Dugdale góp mặt năm 2021. Riêng Leri Price là trường hợp đáng nể: vào chung khảo các năm 2019, 2021 và 2024, cùng một lần lọt longlist năm 2023.

Điều đó cho thấy một sự thật ít được nói tới: dịch văn học là một sự nghiệp dài hơi, nơi tên tuổi người dịch được xây dựng qua nhiều năm và nhiều tác giả — chứ không phải công việc thời vụ đứng sau bìa sách.

Ban giám khảo hạng mục Văn học dịch năm nay gồm Shelley Fairweather-Vega, Javier García del Moral, John Keene, Christopher Merrill (Chủ tịch) và Azareen Van der Vliet Oloomi. Ở hạng mục Văn học thiếu niên, các nhà xuất bản gửi tới 290 đầu sách dự giải, với ban giám khảo do Brandy Colbert làm Chủ tịch.

Mốc thời gian tiếp theo: danh sách chung khảo của cả năm hạng mục sẽ được công bố vào thứ Ba, 6/10/2026; lễ trao giải National Book Awards lần thứ 77 diễn ra thứ Tư, 18/11/2026.

Ai nên quan tâm đến danh sách này?

Người đọc muốn ra khỏi vùng an toàn của mình. Longlist Văn học dịch là bộ lọc tốt nhất để tìm những giọng văn mà thị trường Việt chưa kịp giới thiệu. Bảy ngôn ngữ trong một danh sách mười cuốn — đó là bảy cách nhìn thế giới khác nhau.

Người làm xuất bản và dịch thuật trong nước. Đây là tín hiệu sớm về bản quyền: những cái tên lọt longlist hôm nay thường là những cuốn được các nhà xuất bản châu Á săn bản quyền trong 12–24 tháng tới. Việc tiếng Indonesia lần đầu có mặt cũng là một gợi ý đáng suy nghĩ cho văn học Việt Nam trên đường ra thế giới.

Bạn đọc yêu văn học kinh điển dịch. Nếu danh sách trên còn xa lạ, hãy bắt đầu từ chính những bản dịch đã thành kinh điển trong tiếng Việt — nơi bạn đã được hưởng thành quả của nghề dịch mà có khi chưa từng để ý tên người dịch ở trang lót.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Ba ngôn ngữ có mặt trong longlist năm nay — Tây Ban Nha, Pháp, Nga — đều đã có những bản dịch kinh điển trên kệ Sách Bán Chạy:

• Trăm Năm Cô Đơn — Gabriel García Márquez (Tái Bản 2026) — 199.999₫, còn hàng. Dịch từ tiếng Tây Ban Nha bởi Nguyễn Trung Đức, Phạm Đình Lợi, Nguyễn Quốc Dũng — một trong những bản dịch được yêu quý nhất của văn học dịch Việt Nam.
• Hoàng Tử Bé — Antoine de Saint-Exupéry — 79.000₫, còn hàng. Tác phẩm tiếng Pháp được dịch ra nhiều thứ tiếng bậc nhất thế giới.
• Ông Già Khottabych — Lazar Lagin — 96.000₫, còn hàng. Một mảnh tuổi thơ đến từ văn học Nga.
• Tủ Sách Ngoại Văn — dành cho bạn đọc muốn tiếp cận nguyên tác hoặc bản tiếng Anh.
• Tủ Sách bán chạy — những đầu sách đang được bạn đọc tìm nhiều nhất.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Lưu ý biên tập: 10 tác phẩm trong longlist National Book Award 2026 hiện chưa có bản tiếng Việt và chưa được niêm yết tại sachbanchay.com. Các đầu sách gợi ý ở trên là những bản dịch kinh điển cùng ngôn ngữ gốc, đã kiểm tra còn hàng ngày 17/9/2026.

Thông tin sách

Trăm Năm Cô Đơn — Gabriel García Márquez (Tái Bản 2026)

• Tác giả: Gabriel García Márquez
• Dịch giả: Nguyễn Trung Đức, Phạm Đình Lợi, Nguyễn Quốc Dũng
• Đơn vị phát hành: Nhã Nam — Nhà xuất bản Văn Học
• Năm xuất bản: 2026
• Số trang: 496
• Khổ sách: 15,5 x 24 cm
• Giá bìa: 235.000₫ — giá tại Sách Bán Chạy: 199.999₫
• Mã SP/ISBN: 8935235247918

Có một điều dễ quên: mỗi cuốn sách nước ngoài ta cầm trên tay đều đã đi qua một người nào đó, ngồi hàng tháng trời để tìm cho đúng một chữ trong tiếng Việt. National Book Award gọi tên họ cạnh tác giả — còn chúng ta, ít nhất, có thể bắt đầu bằng việc đọc tên người dịch ở trang lót.

Nguồn tin: Publishing Perspectives — “U.S. National Book Awards Announces Longlists for Translated Works, Young People’s Literature” (Andrew Richard Albanese, Tổng biên tập, 16/9/2026), dẫn công bố của National Book Foundation. Link: https://publishingperspectives.com/2026/09/u-s-national-book-awards-announces-longlists-for-translated-works-young-peoples-literature/ — Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.