Chuyển thể sách lên phim và game – vì sao ngành xuất bản không còn coi màn hình là đối thủ?

Chuyển thể sách: khi phim và game trở thành đồng minh lớn nhất của ngành xuất bản

Sáng 16/9/2026, Tri Thức - Znews đăng bài “Đồng minh bất ngờ của sách”, giới thiệu báo cáo Are video games the unexpected new ally of books? do Hội chợ Sách Frankfurt (Frankfurter Buchmesse) phối hợp cùng SpielFabrique vừa công bố. Với những người làm sách, đây là một tin đáng đọc kỹ — bởi nó lật ngược một nỗi lo đã kéo dài hàng chục năm.

Bối cảnh: một thị trường 4,4 tỷ USD mà ít người để ý

Con số đầu tiên đáng chú ý là quy mô. Theo báo cáo, thị trường hợp tác chéo giữa ngành xuất bản sách, điện ảnh và trò chơi điện tử ước đạt 4,4 tỷ USD trong năm 2025, và được dự báo tăng lên 6,2 tỷ USD vào năm 2030.

Suốt nhiều năm, phim ảnh và game bị xem là kẻ cướp thời gian của độc giả. Báo cáo của Frankfurt đưa ra cách nhìn khác: khi một tác phẩm văn học được chuyển hóa sang ngôn ngữ nghe nhìn, giá trị của nó không rời khỏi trang giấy mà lan rộng ra, rồi quay ngược về làm sống lại chính cuốn sách gốc.

Diễn biến: hai ví dụ không thể rõ ràng hơn

Trường hợp thứ nhất là điện ảnh. Guardian ghi nhận bộ phim The Odyssey do Christopher Nolan đạo diễn — chuyển thể trực tiếp từ thiên sử thi của Homer — đã vượt mốc 1,5 tỷ USD doanh thu. Với ngân sách sản xuất 250 triệu USD, đây trở thành phim ăn khách nhất trong sự nghiệp Nolan, vượt kỷ lục cũ của The Dark Knight Rises (1,085 tỷ USD).

Trường hợp thứ hai là trò chơi điện tử, và nó còn đi xa hơn. Theo AUTOMATON WEST và PocketGamer.biz, tựa game Black Myth: Wukong của studio Game Science (Trung Quốc) — dựng trên tiểu thuyết kinh điển Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân — bán hơn 20 triệu bản chỉ trong tháng đầu phát hành.

Điều thú vị là hiệu ứng lan ra ngoài màn hình. Tại tỉnh Sơn Tây, nơi có 27 trong tổng số 36 di tích lịch sử ngoài đời thực được đưa vào game làm bối cảnh, doanh thu bán vé tham quan vượt 160 triệu nhân dân tệ (khoảng 22,7 triệu USD) chỉ sau hai tháng game ra mắt. Lượng tìm kiếm “du lịch Sơn Tây” tăng 3.178% so với cùng kỳ, thu hút hơn 40 tỷ lượt xem trên mạng xã hội. Triển lãm nghệ thuật của tựa game tại Hàng Châu đón 450.000 lượt khách, trong đó 80% dưới 18 tuổi và hơn một nửa lần đầu tiên bước chân vào một bảo tàng nghệ thuật.

Phân tích: hai mô hình đang được thế giới vận hành

Mô hình thứ nhất là “Dual Industrial Core” của series The Witcher (Ba Lan). Nhà phát triển CD Projekt Red mua bản quyền bộ tiểu thuyết của Andrzej Sapkowski, rồi sáng tạo phần cốt truyện tiếp nối dưới dạng game tương tác. Doanh số hàng chục triệu lượt mua không chỉ kéo theo series phim trên Netflix mà còn đẩy lượng tiêu thụ bộ sách gốc tăng vọt trên toàn cầu.

Mô hình thứ hai là “Media Mix” của Tập đoàn Kadokawa (Nhật Bản). Kadokawa dùng mảng xuất bản làm trung tâm nghiên cứu và phát triển chi phí thấp để kiểm chứng thị trường: cuốn nào được độc giả đón nhận, tập đoàn mới kích hoạt chuỗi chuyển thể đồng loạt sang anime, game và sản phẩm thương mại ăn theo. Sách đi trước, màn hình nối bước theo sau.

Việt Nam cũng đã có những bước đi đầu tiên. Giữa tháng 8/2026, Tuổi thơ dữ dội của nhà văn Phùng Quán được chuyển thể thành nhạc kịch qua sự phối hợp giữa Nhà xuất bản Kim Đồng và Nhà hát Tuổi trẻ — tác phẩm này từng lên màn ảnh năm 1989. Dự án “Hộ chiếu Văn hóa” của Trạm Đọc kết hợp sách với vé xem kịch theo mô hình “Đọc - Xem - Trải nghiệm”. Theo chuyên gia tại Frankfurter Buchmesse, game và điện ảnh nay không còn là đối thủ cạnh tranh thời gian của độc giả, mà đã trở thành “đồng minh” lớn nhất của ngành xuất bản.

Ai nên đọc tin này?

Người làm sách nên đọc để bớt sợ màn hình. Bài học từ Sơn Tây rất rõ: 80% khách đến triển lãm dưới 18 tuổi, hơn một nửa lần đầu vào bảo tàng. Game không lấy mất bạn đọc — nó dẫn một lớp bạn đọc hoàn toàn mới đến cửa.

Còn người đọc nên đọc để đổi thứ tự. Nếu bạn vừa xem The Odyssey ngoài rạp hay vừa chơi Black Myth: Wukong, thì cuốn sách gốc không phải là “bài tập về nhà”. Nó là bản đầy đủ của thứ bạn vừa yêu thích — nơi có những chi tiết mà không khung hình nào chứa hết.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

• Odyssêy (Homer) – An Lạc tái bản 2026 — 197.000₫, còn hàng. 688 trang, NXB Thế Giới, khổ 14 x 20,5 cm. Trọn vẹn 24 khúc ca, 12.110 câu thơ kể hành trình trở về quê hương của Odysseus — chính là nguyên tác bộ phim đang làm nên kỷ lục phòng vé.
• ILiad (Homer) – An Lạc tái bản 2026 — 233.000₫, còn hàng. 768 trang, NXB Thế Giới. Thiên sử thi anh em của Odyssêy, 24 khúc với 15.693 câu thơ về năm thứ mười của cuộc chiến thành Troa.
• Trăm Năm Cô Đơn (Gabriel García Márquez) – Tái bản 2026 — 199.999₫, còn hàng. Bản Nhã Nam, 496 trang, NXB Văn Học, nhóm dịch Nguyễn Trung Đức - Phạm Đình Lợi - Nguyễn Quốc Dũng. Một kiệt tác Nobel vừa bước lên màn ảnh Netflix và lập tức kéo độc giả quay lại bản in.
• Tủ Sách bán chạy và Tủ Sách Ngoại Văn — nơi tìm những bản kinh điển đứng sau các tác phẩm chuyển thể đang được nhắc đến.

Lưu ý biên tập: Sách Bán Chạy hiện chưa niêm yết bản tiếng Việt Tây Du Ký (Ngô Thừa Ân), Tuổi thơ dữ dội (Phùng Quán) và bộ The Witcher (Andrzej Sapkowski) — ba tựa được nhắc trực tiếp trong bản tin. Quý độc giả quan tâm vui lòng liên hệ hotline 0944048868 để được thông báo khi có hàng.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop.

Một bộ phim dài hai tiếng rưỡi. Một tựa game chơi hết trong vài chục giờ. Còn cuốn sách sinh ra cả hai thứ ấy thì đã nằm trên kệ suốt mấy trăm năm, kiên nhẫn đợi người đọc tìm về.

Nguồn: Tri Thức - Znews, “Đồng minh bất ngờ của sách” (Đức An, 05:48 16/9/2026), dẫn theo báo cáo Are video games the unexpected new ally of books? của Frankfurter Buchmesse và SpielFabrique, cùng The Guardian, AUTOMATON WEST và PocketGamer.biz.