Hồi ức về Xuân Quỳnh – bàn tay người mẹ phía sau những câu thơ tình

Hồi ức về Xuân Quỳnh: người mẹ phía sau nhà thơ tình nổi tiếng

Một cuốn sách được kể bằng giọng của người con

Cuốn sách mang tên Những ô cửa gió lộng, tác giả Lưu Tuấn Anh — con trai cả của nhà thơ Xuân Quỳnh. Sách do NXB Kim Đồng ấn hành, và ngày 31/8/2026 vừa được Tri Thức - Znews giới thiệu lại qua bài viết của tác giả Phan Chi.

Điểm đặc biệt của cuốn sách nằm ở cách gọi tên: “mẹ Quỳnh”, “dượng Vũ”, “bố tôi”. Ba cách xưng hô ấy đã hé lộ toàn bộ cấu trúc của một gia đình không giống khuôn mẫu thông thường — và cũng chính là chỗ khiến người đọc tò mò nhất.

Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ thì ai cũng biết. Nhưng tình yêu trong đời thường của hai con người ấy — không chỉ tình yêu đôi lứa mà cả tình yêu gia đình — lại là thứ chỉ những người sống cùng một mái nhà mới chứng kiến được.

“Bàn tay mẹ” — chi tiết ám ảnh nhất trong sách

Trong các câu chuyện được kể lại, ấn tượng nhất là chuyện Bàn tay mẹ. Ở đó, người đọc tạm quên Xuân Quỳnh với những áng thơ tình, mà chỉ còn thấy một người mẹ rất Việt Nam.

Đó là người mẹ thương và chiều con dù lũ trẻ luôn nghịch ngợm. Là người chủ động ôm hết việc nhà để chồng có thời gian sáng tác, để con có thời gian học. Là người thích nấu ăn cho chồng con dù nấu “cũng không khéo lắm” — con trai bà viết rằng miếng thịt cắt ra trông to và không gọn gàng, món ăn bày lên “cứ quê quê, thô thô”. Nhưng bà nấu gì các con cũng thấy ngon.

Một tay bà giặt đồ, vá quần áo, sửa giày dép, thậm chí tự cắt tóc cho cả nhà — tới mức đứa con nhỏ từng nghĩ mẹ mình là “thiên thần vạn năng cái gì cũng biết”.

Ít ai biết nữ thi sĩ có một đôi tay thô, nhiều vết chai, xương ngón lớn, mà chính con trai bà mô tả là “cục mịch giống đốt tre”. Xuân Quỳnh cũng từng tự viết về bàn tay ấy trong bài thơ Bàn tay em: “Bàn tay em ngón chẳng thon dài / Vết chai cũ, đường gân xanh vất vả…”.

Đọc đến đây, người ta hiểu ra một điều giản dị: những câu thơ đẹp nhất về tình yêu thường được viết bởi một bàn tay đã làm rất nhiều việc không tên.

“Dượng Vũ” và một gia đình sống ở hai tầng nhà

Phần thứ hai của cuốn sách kể về Lưu Quang Vũ. Nhà thơ sống cùng Xuân Quỳnh và các con ở tầng 3 khu tập thể; tác giả Tuấn Anh cùng bố mình — nghệ sĩ Lưu Tuấn — ở ngay tầng 4 phía trên.

Chi tiết đắt nhất: Xuân Quỳnh nhận ra tài năng của Lưu Quang Vũ từ khi ông còn bị nhìn bằng ánh mắt e ngại, thậm chí có người quen gọi ông là “thằng vô công rồi nghề”. Giai đoạn đầu sự nghiệp, ông liên tục bị báo chí và nhà xuất bản từ chối tác phẩm, không có thu nhập ổn định, cuộc sống dựa vào đồng lương của bà. Nhưng bà vẫn động viên, vẫn tin. Rồi ngày đó cũng tới — ông trở thành một tên tuổi lớn của sân khấu kịch Việt Nam.

Trong mắt người con, hai người đàn ông của gia đình trái ngược hoàn toàn: bố ông thực tế, khéo tay, nấu ăn ngon, sửa được mọi thứ trong nhà; còn “dượng” thì bay bổng, mơ màng, “người ở đây nhưng hồn ở đâu đó”, nấu cơm thì khả năng cao là cháy khét vì còn mải nghĩ.

Tác giả tiếc mãi vì thời trẻ bướng bỉnh, ông chưa một lần gọi Lưu Quang Vũ là “bố”, dù trong tim đã coi như vậy.

Vì sao hồi ức gia đình lại chạm được nhiều người đến thế

Bởi nó trả các nhân vật lớn về đúng kích thước con người. Với công chúng, Xuân Quỳnh là biểu tượng của thơ tình; Lưu Quang Vũ là tượng đài sân khấu. Nhưng trong hồi ức của một đứa con, họ là người nấu cơm, người vá áo, người nghiện thuốc lào, người từng bị từ chối bản thảo.

Đó cũng là lý do dòng sách hồi ức gia đình luôn có chỗ đứng riêng: nó không dạy ta điều gì, nó chỉ cho ta thấy một gia đình đã yêu thương nhau ra sao trong những năm tháng thiếu thốn. Và người đọc, ai cũng soi thấy một phần nhà mình trong đó.

Ai nên đọc

Người yêu thơ Xuân Quỳnh và kịch Lưu Quang Vũ, đương nhiên. Nhưng cuốn sách còn hợp với những ai đang làm cha mẹ — để nhìn lại những việc không tên mình vẫn làm mỗi ngày mà tưởng chẳng ai nhớ. Và hợp với cả những đứa con đã lớn, đang muộn màng nhận ra vài điều lẽ ra nên nói sớm hơn.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

Sách Bán Chạy hiện chưa niêm yết Những ô cửa gió lộng; dưới đây là những đầu sách cùng mạch cảm xúc — gia đình, người mẹ, và việc đọc cùng con:

• Một Giờ Của Mẹ Mỗi Ngày – Tìm Lại Sự Cân Bằng Trong Cuộc Sống Và Nuôi Dạy Con — 151.000₫. Dành cho người mẹ đã quen ôm hết việc nhà và quên mất mình.
• Thói Quen Không Làm Tổn Thương Cảm Xúc Của Trẻ — 100.000₫. Về những điều cha mẹ nói và làm mà con sẽ nhớ rất lâu.
• Tủ Sách Vàng Cho Con: Câu Chuyện Bốn Mùa — 120.000₫, và tủ Truyện Kể Cho Bé — để giữ lại thói quen đọc cùng nhau trong nhà.
• Truyện Kiều – Nguyễn Du và tủ Sách Việt đoạt giải — cho người muốn đọc sâu hơn vào văn chương Việt.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop.

Thông tin sách

• Tên sách: Những ô cửa gió lộng
• Tác giả: Lưu Tuấn Anh
• Nhà xuất bản: NXB Kim Đồng
• Thể loại: Hồi ức — chân dung gia đình
• Số trang / khổ / giá bìa / ISBN: Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-chờ.bwt' không được tìm thấy

Có những người sống cả đời trong những câu thơ người khác thuộc lòng, mà điều đẹp nhất họ để lại chỉ là một bữa cơm vụng về và một bàn tay chai sạn. Đọc để nhớ rằng, ở nhà mình, cũng đang có một đôi bàn tay như thế.

Nguồn tin: Tri Thức - Znews, bài “Con trai Xuân Quỳnh kể về mẹ và chuyện với ‘dượng Vũ’” (Phan Chi, 08:00 ngày 31/8/2026) — https://znews.vn/con-trai-xuan-quynh-ke-ve-me-va-chuyen-voi-duong-vu-post1680286.html