Min Jin Lee và American Hagwon – vì sao người Hàn đặt cả cuộc đời vào chuyện học?

Mười một năm bị từ chối, ba bản thảo bỏ đi, rồi một cuốn tiểu thuyết bán cả triệu bản — đó là đường đi của Min Jin Lee, nhà văn Mỹ gốc Hàn vừa trở lại với American Hagwon. Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại từ bài phỏng vấn của The Korea Herald (Hàn Quốc) ngày 26/10/2026, kèm phần tiểu sử đối chiếu từ trang vinh danh của Carnegie Corporation of New York và Quỹ Guggenheim. Một câu chuyện về chuyện học, chuyện thi, và chuyện làm cha mẹ mà người Việt sẽ thấy mình trong đó. Đọc ngay!

Min Jin Lee và American Hagwon: vì sao người Hàn đặt cả cuộc đời vào chuyện học?

Min Jin Lee là ai: từ căn hộ ở Queens đến danh sách National Book Award

Bà sinh ra ở Hàn Quốc và sang Mỹ năm bảy tuổi, cả gia đình ở trong một khu căn hộ tại Queens, New York. Bà học trung học Bronx High School of Science, rồi vào Yale College ngành Sử, sau đó lấy bằng J.D. tại Georgetown University Law Center. Bà hành nghề luật một thời gian rồi bỏ nghề để viết.

Thành tích nổi bật, theo trang vinh danh của Carnegie Corporation of New York và Quỹ Guggenheim: tiểu thuyết đầu tay Free Food for Millionaires (2007) — thực ra là bản thảo thứ tư của bà, ra mắt sau mười một năm bị từ chối — được The Times, NPR Fresh Air và USA Today chọn vào Top 10 sách của năm. Cuốn thứ hai, Pachinko (2017), là sách bán chạy của The New York Times, vào danh sách cuối cùng (finalist) của National Book Award, có tên trong hơn 75 danh sách sách hay nhất năm trên toàn cầu và được Apple TV+ chuyển thành phim truyền hình. Bà từng nhận học bổng nghiên cứu của Quỹ Guggenheim, Viện Radcliffe thuộc Đại học Harvard và Quỹ Nghệ thuật New York; từng đoạt giải Peden của The Missouri Review cho truyện ngắn hay nhất và giải Narrative dành cho tác giả mới. Năm 2023, bà được Carnegie Corporation of New York vinh danh trong danh sách Great Immigrants. Bà cũng từng viết chuyên mục cho báo The Chosun Ilbo ba mùa.

Chuyện gì đã xảy ra: một gia đình Hàn mất tất cả, và một nhà văn viết gần mười năm

Đây là cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Min Jin Lee sau Pachinko — mà The Korea Herald gọi là "bộ truyện nhiều thế hệ bán cả triệu bản, trở thành sách bán chạy quốc tế và làm thay đổi sự nghiệp của bà".

Truyện trải từ năm 1992 đến 2007, theo gia đình họ Koh: người cha John, người mẹ Helen và ba người con Bo, DH, Mido. Cuộc sống của họ ở Seoul bị đánh sập bởi hai cú liền nhau — một người bạn lâu năm của John trở mặt, rồi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Gia đình rời Seoul sang Sydney, rồi sang Orange County, California.

"Hagwon" trong tên sách là các trung tâm học thêm tư nhân của người Hàn, nơi học sinh học thêm ngoài giờ ở trường. Min Jin Lee kể bà bắt đầu viết cuốn này gần một thập niên trước: "Almost a decade ago, I started to write 'American Hagwon' because I wanted to understand why education is so important to Koreans around the world" — gần mười năm trước, bà bắt tay viết American Hagwon vì muốn hiểu vì sao chuyện học lại quan trọng đến thế với người Hàn ở khắp nơi trên thế giới.

Hậu quả: mất gì, được gì — và cái giá của việc bị gọi là "bệnh"

Hậu quả trong truyện rất cụ thể: gia đình họ Koh mất chỗ đứng ở Seoul và phải làm người nhập cư hai lần — một lần sang Úc, một lần sang Mỹ. Khoảng thời gian 1992–2007 mà bà chọn không phải chuyện xa xôi: "Most of the people that I wrote about are still alive today, and it's between 1992 to 2007, so these are the situations and problems and global crises that we're experiencing right now" — phần lớn những người bà viết về vẫn còn sống, và những tình huống, vấn đề, khủng hoảng toàn cầu ấy chính là thứ chúng ta đang trải qua ngay bây giờ.

Hậu quả ngoài truyện thì nằm ở cách thế giới nhìn sự nỗ lực ấy. Min Jin Lee nói thẳng bà rất bực: "I'm really upset about the way Asians, Asians in America and Asian Americans — all different — are pathologized in our interest for self-improvement" — người châu Á, người châu Á ở Mỹ và người Mỹ gốc Á, ba nhóm khác nhau, đều bị "bệnh lý hóa" vì cái ham muốn tự hoàn thiện mình. "It's automatically seen as something toxic" — nó bị mặc định coi là một thứ độc hại.

Cái mất ở đây là mất quyền được hiểu. Nỗ lực bị dán nhãn "bệnh" thì người nỗ lực không còn chỗ để giải thích vì sao mình nỗ lực.

Bài học: hiểu bối cảnh trước khi phán xét, và viết xong luận đề trước khi viết sách

Bài học thứ nhất — đừng phán xét một sự nỗ lực trước khi hiểu nó từ đâu ra. Min Jin Lee không bào chữa, bà làm một việc khó hơn: "So I think in this book, what I'm trying to do is give the context as to why we try so hard" — bà muốn đưa ra bối cảnh vì sao chúng ta cố gắng đến thế. Nhưng bà cũng không tha: "I'm also critiquing that trying so hard for the wrong reasons, or for the right reasons, can be difficult for us to live with" — cố gắng quá sức, dù vì lý do sai hay vì lý do đúng, đều có thể khiến ta khó sống với chính mình. Hiểu rồi mới phê, chứ không phê trước rồi hiểu sau.

Bài học thứ hai — biết mình tin điều gì trước khi bắt đầu. Bà kể cách làm việc của mình: "The first sentence of each of my books is a thesis statement. The novel is actually the proof of that sentence" — câu đầu tiên của mỗi cuốn sách của bà là một luận đề, và cả cuốn tiểu thuyết là bằng chứng cho câu đó. Bà bắt đầu bằng một loạt câu hỏi siêu hình, rồi nghiên cứu, rồi mới có câu mở đầu — "and that part actually never changes, even though the rest of the novel gets rewritten 18, 19 times": phần đó không bao giờ đổi, dù phần còn lại bị viết lại mười tám, mười chín lần.

Một câu không đổi, mười chín lần viết lại phần còn lại. Đó là định nghĩa gọn nhất của sự kiên định mà không cố chấp.

Cuốn sách giúp độc giả điều gì, và nên đọc gì ở Sách Bán Chạy

American Hagwon trả lời đúng một câu hỏi, và đó là câu hỏi Min Jin Lee tự đặt ra: vì sao chuyện học lại quan trọng đến thế với người Hàn ở khắp nơi trên thế giới. Theo lời bà, cuốn sách đưa ra bối cảnh vì sao các gia đình gốc Á đẩy con mình cố gắng đến vậy, đồng thời chất vấn xem áp lực ấy có luôn đáng hay không. Vậy nên nó dành cho ai đang sống trong một gia đình coi việc học là chuyện sinh tử — và cho cả người đứng ngoài, trước khi buông một câu phán xét. Bà nói về thứ bà tìm trong một câu chuyện: "The more life transforms at an alarming rate, the more I realize that wisdom and deep engagement are the qualities that I seek the most in an immersive narrative" — đời càng biến đổi nhanh đến mức báo động, bà càng thấy mình cần sự minh triết và sự dấn thân sâu.

Sách liên quan tại Sách Bán Chạy

• Người Mẹ Tốt Hơn Là Người Thầy Tốt (Tái Bản 2025) — Doãn Kiếm Lợi, dịch Trần Quỳnh Hương, NXB Phụ Nữ Việt Nam, 595 trang, 134.000₫ (giá gốc 168.000₫), còn hàng. Nối thẳng với bài học thứ nhất: trang sách hướng tới cha mẹ muốn dạy con mà không quát mắng, không đe dọa, không ép buộc — tức là hiểu đứa trẻ trước, rồi mới đòi hỏi nó.
• Đọc Vị Cảm Xúc Của Trẻ: Dạy Con Không Cáu Gắt — Teacher Grace, NXB Phụ Nữ Việt Nam, 224 trang, 92.000₫ (giá gốc 116.000₫), còn hàng. Dành cho cả cha mẹ và giáo viên, học cách nhìn từ phía đứa trẻ và nuôi sự tự tin, tinh thần trách nhiệm của con — phần việc mà áp lực điểm số thường làm hỏng.
• Cửa Hàng Tiện Lợi Bất Tiện (Tái bản 2024) — Kim Ho-Yeon, dịch Thu Hưng, NXB Dân Trí, 300 trang, 127.000₫, còn hàng. Một cuốn Hàn Quốc khác cho người muốn đọc tiếp mạch văn học chữa lành đến từ Seoul.
• Xem thêm tủ Sách bán chạy.

Mua sách chính hãng tại: sachbanchay.com — hoặc gian hàng Tazano Bookstore trên Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop

Thông tin sách

• Tên sách: American Hagwon
• Tác giả: Min Jin Lee
• Bản tiếng Việt: chưa có (giữ nguyên tên gốc)
• Dịch giả: Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-chưa.bwt' không được tìm thấy
• Số trang / khổ sách: Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-chưa.bwt' không được tìm thấy
• Giá bìa: Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-chưa.bwt' không được tìm thấy
• Phát hành: The Korea Herald dẫn ảnh bìa với dòng ghi chú "(Cardinal)"; bài báo không nêu ngày phát hành cụ thể
• ISBN: Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-chưa.bwt' không được tìm thấy
• Tiểu thuyết trước đó: Pachinko (2017), Free Food for Millionaires (2007)

Người Việt mình cũng có một cái "hagwon" của riêng mình — lớp học thêm buổi tối, cái đèn bàn bật đến khuya, câu "học đi con" nói bằng tất cả thương yêu và tất cả lo sợ. Min Jin Lee không nói nó đúng hay sai. Bà chỉ xin chúng ta hiểu nó trước đã. Có lẽ đó cũng là cách tử tế nhất để bắt đầu một cuộc trò chuyện với con mình tối nay.

Nguồn: The Korea Herald — Hwang Dong-hee, "Why does education matter so much to Koreans? Min Jin Lee tackles obsession in 'American Hagwon'", 26/10/2026, https://www.koreaherald.com/article/10915066. Phần tiểu sử tác giả đối chiếu từ Carnegie Corporation of New York (Great Immigrants 2023, https://www.carnegie.org/awards/honoree/min-jin-lee/) và Quỹ Guggenheim (https://www.gf.org/fellows/min-jin-lee/).

Bài do Sách Bán Chạy lược dịch và biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.